Thứ ba, 19/05/2026, 10:30 AM

Xung đột Trung Đông gây cú sốc phân bón, thế giới đối mặt nguy cơ khủng hoảng lương thực

Tình trạng thiếu hụt năng lượng kéo dài tạo ra hiệu ứng dây chuyền sang nhiều lĩnh vực khác, đặc biệt là ngành phân bón, khiến nông dân trên toàn cầu thiếu các đầu vào cần thiết cho cây trồng, từ đó có thể dẫn đến tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng.

Xung đột Trung Đông gây cú sốc phân bón, thế giới đối mặt nguy cơ khủng hoảng lương thực

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), thế giới hiện đang đối mặt với sự gián đoạn nguồn cung dầu tồi tệ nhất trong lịch sử. Tình trạng thiếu hụt năng lượng kéo dài suốt hai tháng rưỡi qua đã tạo ra hiệu ứng dây chuyền sang nhiều lĩnh vực khác, đặc biệt là ngành phân bón, khiến nông dân trên toàn cầu thiếu các đầu vào cần thiết cho cây trồng, qua đó có thể dẫn đến tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng trong những tháng tới.

Sau cuộc tấn công, Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman và Biển Ả Rập. Khi hoạt động bình thường, eo biển này vận chuyển khoảng 20% lượng dầu của thế giới, nhưng trong hai tháng qua chỉ có một phần nhỏ lưu lượng hàng hóa đi qua khu vực này. Điều đó đã dẫn tới tình trạng thiếu nhiên liệu trên diện rộng tại nhiều nơi trên thế giới, buộc các chính phủ phải áp dụng biện pháp phân phối hạn chế dầu và khí đốt.

Một trong những lĩnh vực chịu tác động nặng nề nhất là ngành phân bón, khi việc vận chuyển cả nhiên liệu phục vụ sản xuất nguyên liệu đầu vào lẫn chính phân bón đều bị hạn chế nghiêm trọng. Cuộc khủng hoảng này xảy ra đúng vào thời điểm tồi tệ nhất đối với phần lớn Bắc bán cầu, nơi đang bước vào mùa gieo trồng cao điểm.

"Trong kịch bản xấu nhất, điều này sẽ dẫn tới năng suất thấp hơn và mất mùa trong vụ tới. Trong kịch bản tốt nhất, chi phí đầu vào tăng cao sẽ được phản ánh vào giá thực phẩm năm sau", ông Carl Skau thuộc World Food Programme nhận định.

Hai dưỡng chất phân bón quan trọng là nitơ và phosphate đang chịu nguy cơ trực tiếp từ việc phong tỏa eo biển Hormuz. Nguồn cung nitơ, bao gồm urê - loại phân bón được giao dịch nhiều nhất thế giới, dùng để thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng suất cây trồng - đang chịu tác động lớn nhất do chậm trễ vận chuyển và giá khí LSG, nguyên liệu thiết yếu trong sản xuất, tăng mạnh.

Nhiều quốc gia phụ thuộc lớn vào khu vực vùng Vịnh để nhập khẩu phân bón. Trong khi một số nước còn dự trữ, nhiều quốc gia khác đã bắt đầu đối mặt với tình trạng thiếu hụt. Hoạt động thương mại ngoài khu vực vùng Vịnh cũng có thể bị gián đoạn thêm trong những tháng tới khi các quốc gia ưu tiên đáp ứng nhu cầu nội địa. Ví dụ, tại Ấn Độ, chính phủ hiện đang ưu tiên thị trường trong nước và sử dụng nguồn urê cho sản xuất phân bón nội địa.

Đầu tháng 5, ông Svein Tore Holsether, Giám đốc điều hành Yara - một trong những nhà sản xuất phân bón lớn nhất thế giới - cảnh báo rằng các gián đoạn thương mại do chiến sự tại Iran có thể khiến thế giới mất tới 10 tỷ suất ăn mỗi tuần và các quốc gia nghèo sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

"Hiện tại, khoảng nửa triệu tấn phân bón nitơ trên toàn cầu không được sản xuất vì tình hình hiện nay", ông Holsether nói. Ông cho rằng năng suất cây trồng sụt giảm do thiếu phân bón có thể kích hoạt một cuộc chiến tranh giành lương thực. Ông cũng kêu gọi các nước châu Âu cân nhắc cẩn trọng tác động của một cuộc chiến giá cả đối với những nhóm dân cư "dễ tổn thương nhất" tại các quốc gia khác.

Ông Holsether nhấn mạnh rằng việc thiếu sử dụng phân bón nitơ có thể khiến năng suất của một số loại cây trồng giảm tới 50% ngay trong vụ đầu tiên.

"Thị trường phân bón mang tính toàn cầu rất cao, vì vậy các sản phẩm này được vận chuyển khắp thế giới, nhưng các điểm đến chính sẽ là châu Á, Đông Nam Á, châu Phi và Mỹ Latinh - những nơi sẽ chịu tác động trực tiếp và nhanh nhất", CEO này cho biết.

Ông cũng cảnh báo cuộc khủng hoảng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu phân bón tại các khu vực vốn đã sử dụng rất ít phân bón, như khu vực châu Phi cận Sahara.

Khoảng 80% lượng phân bón sử dụng tại châu Phi cận Sahara là hàng nhập khẩu, thường có giá cao hơn so với châu Âu do chi phí vận chuyển lớn. Đối với nhiều quốc gia châu Phi, an ninh phân bón gắn chặt với an ninh lương thực - yếu tố then chốt đối với ổn định kinh tế và xã hội. Tình trạng thiếu hụt phân bón được cho là sẽ tác động mạnh nhất tới các nông hộ nhỏ, lực lượng sản xuất khoảng 70% lương thực của khu vực này.

Trong khi đó tại Mỹ Latinh, cả Brazil và Argentina đều đang vật lộn với chi phí phân bón gia tăng. Theo ước tính của Bộ Nông nghiệp Mỹ, hai quốc gia này hiện đóng góp khoảng 10% sản lượng xuất khẩu lúa mì toàn cầu, 39% ngô và 66% đậu tương.

Cả Brazil và Argentina đều phụ thuộc lớn vào phân bón nhập khẩu, phần lớn đến từ khu vực vùng Vịnh Ba Tư.

Mặc dù phần lớn hoạt động gieo trồng tại khu vực này diễn ra vào nửa cuối năm, nhưng do thời gian vận chuyển kéo dài, các đơn hàng phân bón cho những tháng tới đang được thực hiện ngay từ bây giờ. Điều này khiến Brazil và Argentina phải gấp rút tìm kiếm các chuỗi cung ứng thay thế nhằm đảm bảo cây trồng không bị ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu phân bón.

Trong bối cảnh chưa rõ khi nào và bằng cách nào hoạt động thương mại qua eo biển Hormuz có thể trở lại bình thường, nhiều quốc gia đang tìm cách phát triển chuỗi cung ứng thay thế hoặc tích trữ nhiên liệu cho nhu cầu trong nước.

Tuy nhiên, nếu hoạt động thương mại nhiên liệu và phân bón tiếp tục bị gián đoạn thêm trong thời gian dài, thế giới nhiều khả năng sẽ chứng kiến giá lương thực tăng cao cùng các mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh lương thực tại nhiều khu vực trong năm tới.

 

 


Giá vàng hôm nay 19/11/2026: Vàng trong nước giảm sâu, thế giới chạm đáy 14 tháng
Giá vàng hôm nay 19/11/2026: Vàng trong nước giảm sâu, thế giới chạm đáy 14 tháng

Giá vàng hôm nay (19/11/2026) thị trường trong nước tiếp tục giảm mạnh ở cả vàng miếng và vàng nhẫn.

Giá dầu hôm nay (18/11): Giằng co quanh mốc 92 USD/thùng
Giá dầu hôm nay (18/11): Giằng co quanh mốc 92 USD/thùng

Thị trường dầu mỏ tiếp tục chịu áp lực sau đợt bán tháo mạnh, khi triển vọng nguồn cung toàn cầu gia tăng đang dần lấn át những lo ngại về tình hình Trung Đông.

Giá vàng hôm nay 18/11/2026: Vàng miếng biến động trái chiều, vàng thế giới tiếp tục giảm
Giá vàng hôm nay 18/11/2026: Vàng miếng biến động trái chiều, vàng thế giới tiếp tục giảm

Giá vàng hôm nay (18/11/2026) ghi nhận diễn biến trái chiều trên thị trường trong nước khi giá vàng miếng và vàng nhẫn tại các thương hiệu điều chỉnh tăng, giảm không đồng nhất.

Giá cà phê hôm nay 17/11: Tây Nguyên giảm đồng loạt 1.000 đồng/kg
Giá cà phê hôm nay 17/11: Tây Nguyên giảm đồng loạt 1.000 đồng/kg

Giá cà phê hôm nay 17/11/2026 tại khu vực Tây Nguyên đồng loạt giảm 1.000 đồng/kg, đưa giá thu mua xuống còn 81.300 – 82.000 đồng/kg....

Giá vàng hôm nay 17/11/2026: Vàng miếng, vàng nhẫn đồng loạt đi ngang
Giá vàng hôm nay 17/11/2026: Vàng miếng, vàng nhẫn đồng loạt đi ngang

Giá vàng trong nước tiếp tục duy trì ổn định ở cả hai chiều mua vào và bán ra. Trong khi đó, giá vàng thế giới giảm 28 USD/ounce, xuống còn 3.857,5 USD/ounce.

Giá xăng dầu hôm nay 16/11: Dầu thế giới chịu áp lực giảm, giá trong nước duy trì mức thấp
Giá xăng dầu hôm nay 16/11: Dầu thế giới chịu áp lực giảm, giá trong nước duy trì mức thấp

Giá dầu thế giới bước vào tuần giao dịch mới trong bối cảnh áp lực dư cung và nhu cầu tiêu thụ yếu tiếp tục chi phối thị trường....

Giá vàng hôm nay 16/11: SJC giữ mức 137,5 triệu đồng/lượng, chênh thế giới khoảng 16 triệu đồng
Giá vàng hôm nay 16/11: SJC giữ mức 137,5 triệu đồng/lượng, chênh thế giới khoảng 16 triệu đồng

Giá vàng trong nước sáng 16/11 tiếp tục đi ngang sau những phiên điều chỉnh giảm, với vàng miếng SJC giữ giá bán ra ở mức 137,5 triệu đồng/lượng....

Giá cà phê ngày 13/11: Giá cà phê Tây Nguyên giảm phiên thứ ba liên tiếp
Giá cà phê ngày 13/11: Giá cà phê Tây Nguyên giảm phiên thứ ba liên tiếp

Giá cà phê trong nước ngày 13/11 tiếp tục giảm phiên thứ ba liên tiếp, với mức điều chỉnh từ 200–600 đồng/kg tại các địa phương trọng điểm Tây Nguyên....

Giá vàng hôm nay 13/11/2026: Vàng miếng và vàng nhẫn đồng loạt giảm mạnh
Giá vàng hôm nay 13/11/2026: Vàng miếng và vàng nhẫn đồng loạt giảm mạnh

Thị trường vàng trong nước tiếp tục chứng kiến đà giảm mạnh khi giá vàng miếng và vàng nhẫn đồng loạt đi xuống ở cả hai chiều mua vào và bán ra.

Giá gas hôm nay 12/11: Thị trường ổn định, chênh lệch giữa các thương hiệu gần 90.000 đồng/bình
Giá gas hôm nay 12/11: Thị trường ổn định, chênh lệch giữa các thương hiệu gần 90.000 đồng/bình

Giá gas hôm nay 12/11/2026 tiếp tục duy trì ổn định sau kỳ điều chỉnh đầu tháng 11. Tại các địa phương được khảo sát, giá đổi bình gas 12kg dao động từ...

Giá xăng dầu hôm nay 12/11: Dầu Brent vượt 92 USD/thùng, giá trong nước giữ nguyên
Giá xăng dầu hôm nay 12/11: Dầu Brent vượt 92 USD/thùng, giá trong nước giữ nguyên

Giá dầu thế giới phục hồi trong phiên giao dịch ngày 11/11, trong đó dầu Brent tăng hơn 1%, lên 92,76 USD/thùng trước những lo ngại về căng thẳng giữa Mỹ và Iran...

Giá vàng hôm nay 12/11/2026: Thị trường vàng đồng loạt giảm mạnh
Giá vàng hôm nay 12/11/2026: Thị trường vàng đồng loạt giảm mạnh

Giá vàng trong nước tiếp tục giảm mạnh. Hầu hết các thương hiệu điều chỉnh giảm 700.000 - 900.000 đồng/lượng đối với cả vàng miếng và vàng nhẫn.

Giá bạc hôm nay 10/11/2026: Bạc thế giới phục hồi, giá trong nước duy trì ở mức cao
Giá bạc hôm nay 10/11/2026: Bạc thế giới phục hồi, giá trong nước duy trì ở mức cao

Giá bạc hôm nay 10/11 ghi nhận xu hướng phục hồi trên thị trường quốc tế, bất chấp áp lực từ đồng USD mạnh lên và tâm lý thận trọng trước dữ liệu lạm phát...

Giá vàng hôm nay 10/11/2026: Vàng trong nước bật tăng, thế giới vượt 4.100 USD/ounce
Giá vàng hôm nay 10/11/2026: Vàng trong nước bật tăng, thế giới vượt 4.100 USD/ounce

Giá vàng trong nước đồng loạt tăng trở lại sau phiên giảm trước đó. Cả vàng miếng và vàng nhẫn đều ghi nhận mức tăng từ 100.000 đến 500.000 đồng/lượng.

Giá vàng hôm nay 9/11/2026: Vàng miếng, vàng nhẫn tiếp tục đi ngang
Giá vàng hôm nay 9/11/2026: Vàng miếng, vàng nhẫn tiếp tục đi ngang

Giá vàng miếng và vàng nhẫn trong nước tiếp tục duy trì trạng thái ổn định, không biến động ở cả hai chiều mua vào và bán ra.

Giá vàng hôm nay 7/11/2026: Vàng nhẫn giảm sốc, mất tới 2,3 triệu đồng/lượng
Giá vàng hôm nay 7/11/2026: Vàng nhẫn giảm sốc, mất tới 2,3 triệu đồng/lượng

Thị trường vàng trong nước đồng loạt đi xuống, giá vàng miếng và vàng nhẫn giảm từ 1,5 đến 2,3 triệu đồng/lượng. Trong khi đó, giá vàng thế giới cũng giảm nhẹ.

Giá dầu hôm nay (6/11): Phục hồi sau cú lao dốc, thị trường vẫn dè chừng chiến sự Iran
Giá dầu hôm nay (6/11): Phục hồi sau cú lao dốc, thị trường vẫn dè chừng chiến sự Iran

Giá dầu thế giới ghi nhận đà phục hồi khi giới đầu tư đánh giá triển vọng chấm dứt cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran.

Giá vàng hôm nay 6/11/2026: Giá vàng tăng vọt, khoảng cách mua bán tiếp tục neo ở mức cao
Giá vàng hôm nay 6/11/2026: Giá vàng tăng vọt, khoảng cách mua bán tiếp tục neo ở mức cao

Giá vàng trong nước tiếp tục tăng mạnh trong phiên giao dịch sáng nay. Đà đi lên của kim loại quý được hỗ trợ bởi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ giảm và đồng USD suy yếu.

Giá vàng hôm nay 5/11: Vàng miếng tăng 1,8 triệu đồng/lượng, vàng nhẫn SJC tăng mạnh
Giá vàng hôm nay 5/11: Vàng miếng tăng 1,8 triệu đồng/lượng, vàng nhẫn SJC tăng mạnh

Giá vàng thế giới vượt mốc 4.000 USD/ounce, tăng khoảng 129 USD/ounce so với sáng hôm trước, kéo giá vàng trong nước tăng mạnh trong phiên giao dịch ngày 5/11....