Chứng khoán tuần mới (từ 8 đến 11/4): Cơ hội cho nhà đầu tư giá trị

Quyết định đột ngột từ Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc áp thuế 46% đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ đã tạo nên một hiệu ứng “thiên nga đen” đối với thị trường – sự kiện chưa từng được dự báo bởi các tổ chức tài chính trong nước và quốc tế. Chỉ số VN-Index lao dốc từ vùng 1.325 điểm xuống mức 1.160 điểm trong vài phiên giao dịch, đánh dấu mức điều chỉnh nhanh và mạnh bậc nhất trong lịch sử. Kết tuần, VN-Index đóng cửa ở mức 1.210,67 điểm, tương ứng mức giảm 8,11% trong vòng năm ngày.

Mặc dù có sự hồi phục nhẹ vào cuối phiên ngày thứ 6 khi một số cổ phiếu dẫn dắt như LPB tăng trần, VIC và VHM cũng hồi phục đáng kể, thị trường vẫn chịu áp lực bán ròng lớn từ khối ngoại cũng như hoạt động giải chấp trên diện rộng. Dòng tiền nội dù có phần trở lại trong phiên cuối tuần nhưng nhìn chung vẫn trong trạng thái phòng thủ, chưa thể tạo lập lại xu thế tăng trưởng rõ ràng.

Về mặt vĩ mô, thông tin về chính sách thuế quan mới từ chính quyền Mỹ đã phủ bóng đen lên toàn cảnh kinh tế và thị trường tài chính Việt Nam. Cụ thể, Mỹ công bố áp dụng thuế nhập khẩu phổ quát 10% đối với tất cả các quốc gia từ ngày 5/4/2025 và mức thuế cao hơn – hiện tại là 46% – đối với các quốc gia có thâm hụt thương mại lớn, trong đó có Việt Nam, từ ngày 9/4/2025. Tổng thống Mỹ có quyền điều chỉnh mức thuế linh hoạt tùy theo phản ứng từ các đối tác thương mại cũng như diễn biến thực tế của thị trường toàn cầu. Một số mặt hàng như thép, nhôm, dược phẩm và hàng hóa quốc phòng được miễn trừ.

Việt Nam hiện có không nhiều thời gian để đàm phán lại mức thuế 46%. Mục tiêu của Mỹ là triệt tiêu hoàn toàn thâm hụt thương mại, tuy nhiên trong thực tế, phương pháp tính toán này mang tính học thuật và có thể chưa phản ánh đầy đủ các yếu tố cấu thành cán cân thương mại giữa hai nước. Mức 46% vẫn là một mức thuế cực kỳ bất lợi, phản ánh xu hướng bảo hộ mậu dịch đang được đẩy lên cao dưới thời Trump.

Rủi ro hiện tại là rất rõ ràng. Thâm hụt thương mại của Việt Nam với Mỹ hiện chiếm khoảng 30% GDP, điều này có nghĩa rằng nếu các chính sách thuế quan không được điều chỉnh hợp lý, Việt Nam sẽ gần như mất đi lợi thế cạnh tranh với các quốc gia như Hàn Quốc, Mexico hoặc Ấn Độ – những nước có năng lực xuất khẩu tương đương nhưng ít bị đánh thuế hơn. Trong lĩnh vực FDI, đặc biệt là ngành công nghệ cao, nếu Việt Nam không đàm phán được mức thuế ưu đãi hơn các đối thủ cạnh tranh, thì nguy cơ các tập đoàn như Samsung rút bớt nhà máy là có cơ sở. Điều này kéo theo áp lực tiêu cực lên tỷ giá, làm giảm dự trữ ngoại hối, ảnh hưởng chuỗi sản xuất và gia tăng thất nghiệp trong nước.

Ở góc độ thị trường tài chính, yếu tố “giảm thuế bao nhiêu không quan trọng, mà là mình phải thấp hơn các quốc gia khác” trở thành nguyên lý sống còn. Lịch sử cho thấy Việt Nam từng bị áp các mức thuế rất cao nhưng đã đàm phán thành công trong nhiều tình huống. Cụ thể, năm 2018, Việt Nam bị Mỹ đánh thuế trên 80% với nông sản nhưng đã thương lượng thành công để đưa về mức cũ. Năm 2019, Mỹ áp thuế lên đến 120% với thép, gỗ, may mặc, nhưng cũng được hạ xuống sau đàm phán. Năm 2020, khi Việt Nam bị xếp vào danh sách thao túng tiền tệ, thuế vọt lên 30–95%, nhưng cuối cùng được hoãn lại và sau đó được gỡ bỏ khi chính quyền Biden lên nắm quyền. Do đó, vẫn còn kỳ vọng rằng Việt Nam có thể đạt được một thoả thuận tốt hơn nếu tận dụng hiệu quả “khoảng đệm” một tuần trước thời điểm thuế cao chính thức có hiệu lực.

Trao đổi với PetroTimes, bà Nguyễn Thị Bích Tuyền Chuyên gia tư vấn thuộc Công ty chứng khoán VietCap nhấn mạnh, trong bối cảnh như vậy, tuần tới thị trường sẽ phụ thuộc gần như hoàn toàn vào diễn biến của tiến trình đàm phán. Kịch bản tích cực nhất là chính quyền Trump hoãn áp thuế thêm một tháng để đánh giá lại. Khi đó, VN-Index có thể hồi phục về vùng 1.228 – 1.230 điểm, và nếu thông tin hỗ trợ tiếp tục tích cực, có thể kiểm định các vùng cao hơn tại 1.250 – 1.275 điểm. Trong trường hợp đàm phán thất bại và thuế 46% có hiệu lực đúng hạn, thị trường có thể giảm sâu về các vùng hỗ trợ mạnh quanh 1.100 điểm.

Chiến lược đầu tư khuyến nghị trong giai đoạn này là phòng thủ, hạ tỷ trọng cổ phiếu sử dụng margin, cơ cấu sang các nhóm ngành ít chịu ảnh hưởng bởi thuế như ngân hàng, hạ tầng, và ưu tiên các doanh nghiệp nội địa hoặc phục vụ thị trường nội địa. Ngoài ra, việc theo dõi sát biến động tỷ giá, lãi suất, cũng như dòng vốn ngoại sẽ là yếu tố then chốt để định hình chiến lược ngắn hạn.

Có thể thấy thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua một tuần biến động mạnh mẽ hiếm có, với nguyên nhân chủ yếu đến từ yếu tố chính trị - thương mại bên ngoài. Tuy nhiên, với lịch sử đàm phán khá thành công và năng lực ứng biến linh hoạt của chính sách đối ngoại, Việt Nam vẫn còn cơ hội để điều chỉnh tình thế trong tuần tới. Nhà đầu tư cần giữ sự tỉnh táo, linh hoạt trong quản trị rủi ro và luôn sẵn sàng cho cả kịch bản tích cực lẫn tiêu cực. Đặc biệt, nếu thị trường tiếp tục giảm sốc thì sẽ là cơ hội để các nhà đầu tư giá trị tiến hành giải ngân vào những mã đầu ngành, có nền tảng tài chính tốt và ít bị ảnh hưởng bởi các yếu tố thuế đối ứng.