Hơn 600 dự án nhà ở xã hội triển khai, vì sao người dân vẫn khó mua căn hộ?

Hơn 600 dự án đã triển khai, nhưng nhiều nhu cầu vẫn chưa được "chạm" tới

Theo VARS, giai đoạn 2021-2025, nhu cầu nhà ở xã hội trên cả nước ước khoảng 1,24 triệu căn, trong khi số căn đã hoàn thành và đưa vào sử dụng mới đạt hơn 102.600 căn. Dù vậy, những năm gần đây, tiến độ triển khai đã được đẩy nhanh khi nhiều địa phương ghi nhận kết quả vượt chỉ tiêu kế hoạch.

Phát biểu tại Diễn đàn Thị trường Bất động sản Việt Nam 2026, ông Nguyễn Văn Sinh, Thứ trưởng  Bộ Xây dựng cho biết, cả nước đã triển khai hơn 600 dự án nhà ở xã hội, với quy mô trên 700.000 căn hộ. Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, đây là nỗ lực rất lớn trong bối cảnh thị trường bất động sản còn nhiều khó khăn, thể hiện quyết tâm của các địa phương và doanh nghiệp trong việc bảo đảm an sinh nhà ở.

Tuy nhiên, cả VARS và cơ quan quản lý đều nhìn nhận rằng khoảng cách giữa quy mô dự án đã triển khai và khả năng tiếp cận thực tế của người dân vẫn còn khá lớn. Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, dù đã có dự án nhà ở xã hội, tỷ lệ người đăng ký mua hoặc thuê mua chưa cao như kỳ vọng.

Cần lưu ý rằng, quy mô hơn 700.000 căn nhà ở xã hội được lãnh đạo Bộ Xây dựng đề cập phản ánh tổng số căn thuộc các dự án đã và đang triển khai, bao gồm cả những dự án đang xây dựng hoặc chưa bàn giao. Trong khi đó, số liệu của VARS phản ánh số nhà ở xã hội thực tế đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, hiện mới đạt hơn 102.600 căn trong giai đoạn 2021–2025. Sự chênh lệch này cho thấy bài toán nhà ở xã hội không chỉ nằm ở việc khởi động dự án, mà ở tiến độ hoàn thành và khả năng đưa nhà ở đến tay người dân.

Vướng mắc nào khiến người dân vẫn khó tiếp cận nhà ở xã hội?

Theo phân tích của VARS, khó khăn lớn nhất của nhà ở xã hội hiện nay không nằm ở số lượng dự án, mà ở khả năng tiếp cận thực tế của người có nhu cầu. Tại một số địa phương, dù đã triển khai dự án, tỷ lệ hấp thụ vẫn thấp do nhiều yếu tố cộng hưởng.

VARS chỉ ra rằng vị trí và điều kiện hạ tầng là một trong những nguyên nhân quan trọng. Không ít dự án nhà ở xã hội được bố trí ở khu vực xa trung tâm đô thị, xa khu công nghiệp hoặc nơi làm việc của người lao động, trong khi hạ tầng giao thông, trường học, y tế và dịch vụ thiết yếu chưa đồng bộ. Điều này khiến chi phí sinh hoạt và đi lại tăng lên, làm giảm sức hấp dẫn của nhà ở xã hội, dù giá bán hoặc giá thuê ở mức thấp.

Bên cạnh đó, theo VARS, khâu tổ chức thực hiện chính sách tại một số địa phương còn bất cập, từ việc bố trí quỹ đất đến quy trình xét duyệt đối tượng. Thực tế có trường hợp người có nhu cầu thực sự lại gặp khó trong việc hoàn thiện hồ sơ, trong khi dự án đã triển khai nhưng chậm lấp đầy.

Nhìn từ góc độ quản lý, tại Diễn đàn Thị trường Bất động sản Việt Nam 2026, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết việc phát triển nhà ở xã hội thời gian qua đã đạt những kết quả nhất định, song vẫn còn không ít vướng mắc trong quá trình triển khai, tập trung ở khâu quỹ đất, thủ tục và tổ chức thực hiện tại địa phương. Theo ông Sinh, nếu chỉ tập trung hoàn thành chỉ tiêu về số lượng dự án mà không giải quyết đồng bộ các vướng mắc này, hiệu quả an sinh của nhà ở xã hội sẽ khó đạt như kỳ vọng.

Trên cơ sở đó, lãnh đạo Bộ Xây dựng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai, thủ tục và điều phối triển khai, qua đó từng bước nâng cao hiệu quả phát triển nhà ở xã hội và khả năng tiếp cận của người dân trong thời gian tới.

VARS cũng đánh giá, giai đoạn 2025-2030 sẽ là giai đoạn then chốt của chương trình nhà ở xã hội. Nếu không chuyển trọng tâm từ "có bao nhiêu dự án" sang "bao nhiêu người thực sự vào ở được", nguy cơ lệch pha giữa cung và cầu trong phân khúc này vẫn sẽ tiếp diễn.