Năm buồn của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ

Phần lớn lợi nhuận của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đều “phai màu” trong năm 2022 do gánh nặng các chi phí đã thổi bay đà tăng của doanh thu phí bảo hiểm.

Gánh nặng chi phí  đè nặng doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ

Do chi phí bồi thường bảo hiểm tăng 17% lên gần 142 tỷ đồng và chi phí khác tăng 30% lên hơn 177 tỷ đồng. Kết quả, lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm của Tổng CTCP Bảo hiểm Bảo Long (UPCoM: BLI) giảm 73% so cùng kỳ, còn hơn 10 tỷ đồng. Mặt khác, hoạt động đầu tư tài chính của BLI có lợi nhuận tăng nhẹ 8% lên hơn 18 tỷ đồng.

Dù vậy, BLI vẫn lỗ ròng hơn 42 tỷ đồng do lợi nhuận kinh doanh bảo hiểm và đầu tư tài chính không đủ bù đắp chi phí quản lý doanh nghiệp hơn 81 tỷ đồng. Tính chung cả năm, BLI thu về hơn 88 tỷ đồng lợi nhuận ròng, tăng 6% so với năm trước, chủ yếu nhờ hoạt động tài chính mang về lợi nhuận tăng 41%, đạt hơn 136 tỷ đồng, do lãi từ mua bán chứng khoán đầu tư gấp gần 4 lần năm trước.

Thậm chí, Tổng CTCP Bảo hiểm Bưu điện (HNX: PTI) lỗ còn ngậm ngùi lỗ kỷ lục năm 2022 hơn 352 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ có lãi hơn 257 tỷ đồng. Đây cũng là năm đầu tiên thua lỗ của doanh nghiệp bảo hiểm này kể từ khi niêm yết (năm 2011). Riêng quý 4/2022, doanh nghiệp bảo hiểm này lỗ ròng hơn 4 tỷ đồng.

Theo giải trình của PTI, năm qua, Công ty phát sinh chi phí liên quan đến chương trình bảo hiểm “Vững Tâm An” số tiền hơn 353 tỷ đồng. Mặt khác, cả nước đã duy trì tình trạng bình thường mới với dịch bệnh COVID-19 (không còn áp dụng chính sách giãn cách xã hội như cùng kỳ năm trước) khiến chi phí bồi thường của PTI tăng mạnh so với cùng kỳ, gây ảnh hưởng xấu đến kết quả kinh doanh. Theo đó, tổng chi bồi thường bảo hiểm năm 2022 tăng hơn 747 tỷ đồng, tương đương tăng 35% so với năm trước.

Ngay cả ‘ông lớn’ Bảo Việt (mã: BVH) cũng vì chi phí bồi thường bảo hiểm tăng nhanh khiến lãi ròng quý 4 giảm 37%, còn gần 342 tỷ đồng. Cả năm 2022, Tập đoàn Bảo Việt đạt gần 103 tỷ đồng lợi nhuận gộp kinh doanh bảo hiểm, giảm 83% so với năm trước; trong khi lợi nhuận đầu tư tài chính tăng 3%, đạt gần 8.081 tỷ đồng. Vì vậy, lợi nhuận ròng của BVH giảm 20%, xuống còn hơn 1.530 tỷ đồng.

Còn trường hợp tại CTCP Bảo hiểm Ngân hàng Nông nghiệp Việt Nam (ABIC, mã: ABI), nhờ lợi nhuận hoạt động kinh doanh bảo hiểm tăng 43% đạt gần 138 tỷ đồng và đầu tư tài chính tăng trưởng 16% đạt hơn 36 tỷ đồng đã giúp doanh nghiệp bảo hiểm này thoát lỗ, có lãi ròng hơn 53 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ lỗ gần 17 tỷ đồng.

Mặc dù thoát lỗ trong quý 4, song lãi ròng cả năm 2022 của ABI vẫn giảm 19% so năm trước, còn gần 222 tỷ đồng, chủ yếu do chi phí hoạt động kinh doanh bảo hiểm tăng 19% lên hơn 1.323 tỷ đồng trong khi doanh thu thuần bảo hiểm chỉ tăng nhẹ 7%.

Tương tự, lợi nhuận quý 4 tăng nhưng Tổng CTCP Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (mã: BIC) vẫn có 1 năm kinh doanh đi lùi khi lãi sau thuế giảm 20% còn hơn 321 tỷ đồng. Nguyên nhân do lợi nhuận hoạt động kinh doanh bảo hiểm giảm 13% đạt 569 tỷ đồng trong khi đó tổng chi phí HĐKD bảo hiểm tăng tới 39% lên hơn 2.082 tỷ đồng và chi phí quản lý tăng 13% lên 533 tỷ đồng.

Một doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ khác cũng ghi nhận lãi giảm mạnh trong năm 2022 là Tổng CTCP Bảo hiểm Petrolimex (mã: PGI). Cụ thể, cả năm 2022, PGI đạt gần 204 tỷ đồng lãi ròng, giảm 41% so với năm trước, khi lợi nhuận kinh doanh bảo hiểm giảm 15% và lợi nhuận đầu tư tài chính giảm 10%. Riêng quý 4/2022 PGI đạt hơn 41 tỷ đồng lợi nhuận ròng, giảm 50% so với cùng kỳ.

Cùng hoàn cảnh, do các khoản chi phí tăng mạnh khiến Tổng CTCP Bảo hiểm Quân đội (MIC - Mã: MIG) đạt 159  tỷ đồng lãi sau thuế, giảm 29% so với năm trước. Trong đó, chi phí HĐKD bảo hiểm tăng tới 48% lên 3.194 tỷ đồng; chi phí hoạt động tài chính tăng mạnh 61%; chi phí quản lý doanh nghiệp cũng tăng tới 21% và chi phí khác tăng 36%.

Một doanh nghiệp bảo hiểm vượt kế hoạch năm 2022

Nhìn chung, bức tranh lợi nhuận của nhóm doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ năm 2022 vẫn ảm đạm khi có tới 8/11 doanh nghiệp ghi nhận lãi giảm, thậm chí lỗ đậm. Tuy nhiên, vẫn có doanh nghiệp ngược dòng, ghi nhận kết quả kinh doanh ấn tượng.

Điển hình tại Tổng CTCP Tái Bảo hiểm Quốc gia Việt Nam (Vinare, mã: VNR). Trong quý 4, doanh thu thuần kinh doanh bảo hiểm của VNR giảm 16% so với cùng kỳ, đạt gần 345 tỷ đồng, chủ yếu do doanh thu phí nhận tái bảo hiểm giảm 9%.

Dù vậy, VNR vẫn có lợi nhuận kinh doanh bảo hiểm gấp 2 lần cùng kỳ, lên gần 40 tỷ đồng, do chi phí bồi thường bảo hiểm giảm 33% và chi phí khác giảm 18% khiến chi phí kinh doanh bảo hiểm giảm mạnh hơn doanh thu (giảm 22%).

Bên cạnh đó, hoạt động tài chính có lợi nhuận tăng đáng kể (tăng 68% so với cùng kỳ), đạt gần 139 tỷ đồng, giúp lợi nhuận ròng của VNR tăng 78%, đạt hơn 126 tỷ đồng trong quý 4. Cả năm 2022, VNR đạt hơn 380 tỷ đồng lãi ròng, tăng 10% so với năm trước, nhờ lợi nhuận kinh doanh bảo hiểm tăng 83%, đạt hơn 237 tỷ đồng.

Năm 2022, VNR đặt mục tiêu đạt gần 435 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng nhẹ 7% so với thực hiện năm 2021. So với kế hoạch, Công ty đã vượt 6% mục tiêu lợi nhuận.

Cũng ghi nhận lợi khả quan là trường hợp của Tổng CTCP Bảo Minh (mã: BMI).

Kết thúc quý 4/2022, lợi nhuận từ hoạt động kinh bảo hiểm tăng bằng lần so với cùng kỳ, nhưng lợi nhuận ròng của BMI chỉ nhích nhẹ 3%, đạt gần 69 tỷ đồng. Tính chung cả năm 2022, BMI ghi nhận lợi nhuận trước và sau thuế lần lượt hơn 343 tỷ đồng và gần 293 tỷ đồng, tăng 12% và 15% so với năm trước. Kết quả có được nhờ hoạt động kinh doanh bảo hiểm tăng 50%, đạt hơn 290 tỷ đồng.

Đặc biệt, hoạt động kinh doanh bảo hiểm quý 4/2022 của Tổng CTCP Bảo hiểm Hàng không (mã: AIC) lỗ gộp hơn 47 tỷ đồng nhưng Công ty vẫn thu về lợi nhuận ròng gần 11 tỷ đồng, gấp 2,4 lần cùng kỳ năm trước. Cả năm 2022, lợi nhuận ròng của AIC tăng 16% so với năm trước, đạt hơn 20 tỷ đồng.

Báo cáo của bộ phận phân tích Công ty chứng khoán SSI (SSI Research) chỉ rằng lợi nhuận của các công ty bảo hiểm phi nhân thọ năm 2023 dự kiến biến động khá mạnh giữa các quý.

Tuy nhiên, với mức nền so sánh thấp trong quý II và quý III/2022, SSI cho rằng có thể tăng trưởng lợi nhuận ở mức cao hơn.

Về hoạt động kinh doanh chính, nhóm phân tích cho rằng tăng trưởng của hầu hết phân khúc bảo hiểm có thể sẽ tiếp tục phụ thuộc nhiều vào số lượng hợp đồng khai thác mới, thay vì khả năng tăng phí.

Tăng trưởng doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ cũng được dự báo thấp hơn kết quả năm 2022, ở mức 10-12%. Tỷ lệ bồi thường và tỷ lệ kết hợp dự báo chịu áp lực do lạm phát cao, giá hàng hóa, vật dụng và chi phí y tế tăng lên, cũng như chi phí gia tăng do sự phức tạp của những dịch bệnh mới.