Sai sót trong dự báo về giá dầu có phải là điều bất thường?

Một biên tập viên của The Economist từng nói: "Chúng tôi là một tờ báo có chính kiến. Chúng tôi đưa ra quan điểm và chấp nhận rằng đôi khi thực tế sẽ chứng minh mình sai". Điều đó đã xảy ra với giá dầu. Cuối tháng 4, gần hai tháng sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran, chúng tôi viết rằng các nhà giao dịch dầu mỏ đã đánh giá quá thấp khả năng giá dầu tăng khi cho rằng giá sẽ giảm xuống 88 USD/thùng vào cuối năm. Hiện nay, dầu Brent chỉ còn hơn 70 USD/thùng. Dự báo của chúng tôi đã không đúng.

Có hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, Mỹ và Iran sẽ không đạt được thỏa thuận về eo biển Hormuz: Mỹ vì ông Trump được cho là đang nắm lợi thế, còn Iran vì được cho là sẵn sàng chịu thêm sức ép. Tuy nhiên, trước áp lực từ người tiêu dùng Mỹ, ông Trump đã thay đổi lập trường, góp phần tránh một kịch bản xấu hơn. Kể từ khi hai bên đạt thỏa thuận tạm thời vào tháng 6, lượng dầu xuất khẩu từ vùng Vịnh đã góp phần trấn an thị trường rằng nguồn cung đang phục hồi, dù tương lai của eo biển vẫn chưa rõ.

Nguyên nhân thứ hai là chúng tôi, cũng như nhiều người khác, đã không dự báo được mức giảm nhập khẩu dầu của Trung Quốc. Dù giá giảm, lượng dầu thô nhập khẩu của nước này vẫn thấp hơn khoảng 5 triệu thùng/ngày so với một năm trước. Trung Quốc vừa giảm nhu cầu vừa tăng nguồn cung. Quy mô dự trữ dầu của nước này khó xác định do nhiều kho chứa nằm ngầm dưới đất và ranh giới giữa dự trữ quốc gia với tồn kho doanh nghiệp không rõ ràng. Tuy vậy, lượng dự trữ này đã đóng vai trò như một vùng đệm hiệu quả.

Có lẽ một tờ báo từng bị nhắc đến vì dự báo sai năm 1999, khi cho rằng giá dầu sẽ giảm xuống 5 USD/thùng, lẽ ra nên thận trọng hơn. Khi đó chúng tôi cũng đã sai. Tuy nhiên, nhận định rằng chỉ cần làm ngược các dự báo của chúng tôi là sẽ thành công cũng không phản ánh đầy đủ thực tế. Với sự hỗ trợ của AI, chúng tôi đã phân tích 7.000 bài xã luận trong thế kỷ này. Khi quan điểm của chúng tôi chỉ khác ở mức vừa phải so với đồng thuận thị trường, tỷ lệ dự báo đúng tương đối cao. Ngược lại, các dự báo táo bạo thường có xác suất sai lớn hơn.

Dù vậy, với quan điểm ủng hộ thị trường tự do, chúng tôi cho rằng việc bị thị trường chứng minh là sai cũng có ý nghĩa. Điều đó cho thấy giá tài sản trên thị trường thanh khoản là một trong những chỉ báo gần nhất phản ánh đánh giá tổng hợp của nhiều chủ thể. Giá cả phản ánh thông tin phân tán giữa nhiều cá nhân, từ nhà đầu tư nhỏ lẻ đến các nhà giao dịch dầu chuyên nghiệp. Thị trường không phải lúc nào cũng đúng, và cũng không dự báo mức giảm mạnh của giá dầu lần này. Tuy nhiên, cho rằng có thể liên tục vượt qua thị trường chỉ với lợi thế thông thường cũng là một giả định thiếu cơ sở, tương tự quan điểm cho rằng cơ quan quản lý luôn phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn cơ chế giá.

Vậy tại sao vẫn cần có quan điểm? Các thị trường dự báo hiện bao phủ ngày càng nhiều lĩnh vực, giúp việc biết thị trường đánh giá thế nào về tương lai trở nên dễ dàng hơn. Nhưng nếu chỉ thay quan điểm của mình bằng quan điểm của thị trường, người ta sẽ không hiểu cơ sở của những nhận định đó. Vì vậy, việc đưa ra dự báo cũng giống như tự do ngôn luận. Những quan điểm được lập luận rõ ràng giúp người đọc rèn luyện tư duy, ngay cả khi không chính xác. Đồng thời, chính những quan điểm đó cũng góp phần hình thành kỳ vọng của thị trường.

Vì thế, chúng tôi sẽ tiếp tục đưa ra dự báo, đồng thời cố gắng giúp độc giả không phải đọc quá nhiều tài liệu chuyên môn. Cách dễ nhất để tránh sai là không đưa ra quan điểm rõ ràng, nhưng điều đó cũng khiến nhiều báo cáo trở nên thiếu giá trị.