Thành phố Hồ Chí Minh: Nhiều nơi thiếu quỹ đất, nhà tái định cư

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường, một trong những nguyên nhân chính và khó khăn lớn nhất hiện nay của các địa phương là thiếu quỹ đất ở, nhà ở để bố trí tái định cư cho các hộ dân. Việc này làm ảnh hưởng rất lớn đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng như tiến độ bàn giao mặt bằng cho các dự án và có một phần trách nhiệm của Sở Xây dựng, các địa phương do chưa chủ động chuẩn bị quỹ đất ở, nhà ở. Do thiếu quỹ đất ở, nhà ở nên khi bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, các quận, huyện phải cân đối từ nguồn quỹ đất ở, nhà ở tại các địa phương khác.

Đơn cử như huyện Nhà Bè do không có quỹ đất ở, nhà ở phục vụ tái định cư nên phải cân đối, bố trí từ nguồn quỹ nền đất, căn hộ trên địa bàn quận 7. Đáng chú ý, các dự án trọng điểm, cấp bách như rạch Xuyên Tâm, bờ bắc kênh Đôi đang triển khai công tác bồi thường nhưng vì thiếu quỹ đất ở, nhà ở nên phải bố trí người dân ở các khu tái định cư trên các địa phương khác nhau.

Cụ thể, người dân bị thu hồi đất làm rạch Xuyên Tâm dự kiến bố trí tái định cư tại 16 khu đất ở, nhà ở khác nhau ở quận Bình Thạnh, Quận 10, Quận 12 và thành phố Thủ Đức. Trong khi đó, người dân ở dự án bờ bắc kênh Đôi được bố trí tái định cư tại 8 khu đất ở, nhà ở khác nhau tại Quận 8, Bình Tân, Tân Phú và huyện Bình Chánh.

"Việc bố trí tái định cư như trên là chưa phù hợp với nhu cầu và nguyện vọng người dân, chưa đúng so với nguyên tắc bố trí tái định cư và gây khó khăn trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án", Sở Tài nguyên và Môi trường đánh giá.

Sở Tài nguyên và Môi trường dẫn chứng Luật Đất đai năm 2024 có quy định khu tái định cư phải hoàn thiện các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ theo quy hoạch chi tiết được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đồng thời, phải phù hợp với truyền thống văn hóa, phong tục, tập quán của cộng đồng dân cư nơi có đất thu hồi. Khu tái định cư có thể bố trí cho một hoặc nhiều dự án.

Cùng đó, UBND cấp tỉnh, cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện dự án tái định cư để bảo đảm chủ động trong việc bố trí tái định cư cho người có đất bị thu hồi. Việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và việc bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất. Chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Nghị quyết số 18 thì sau khi thu hồi đất thì người dân có đất bị thu hồi phải có chỗ ở, đảm bảo cuộc sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Do đó, Sở Tài nguyên và Môi trường cho rằng cần sự chỉ đạo quyết liệt hơn nữa trong việc chuẩn bị quỹ đất ở, nhà ở tái định cư tại các địa phương để phục vụ nhu cầu tái định cư cho người dân. Việc chủ động của các địa phương giúp đảm bảo tiến độ thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư , tiến độ giải ngân và tiến độ bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư thực hiện dự án.

Sở Tài nguyên và Môi trường kiến nghị Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh có văn bản chỉ đạo Chủ tịch UBND thành phố Thủ Đức và 21 quận, huyện chủ động lãnh đạo, chỉ đạo rà soát các khu đất trống, quỹ đất công, các khu đất đang cho thuê sử dụng không đúng mục đích, không hiệu quả trên địa bàn, báo cáo UBND Thành phố, các Sở, ngành có liên quan.

Trong đó, đề xuất lập và thực hiện dự án tái định cư hoặc báo cáo, đề xuất các giải pháp khác nhằm đảm bảo đủ quỹ đất ở, nhà ở tái định cư bố trí cho các dự án trên địa bàn trước khi thực hiện công tác thu hồi đất.

Sở Xây dựng là đơn vị chủ trì, phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường, các cơ quan liên quan báo cáo, trình UBND Thành phố Hồ Chí Minh ban hành quy định về trình tự, thủ tục trong việc lập và thực hiện dự án tái định cư để thống nhất cho các địa phương thực hiện.