Biến động khoản phải thu tại nhóm doanh nghiệp xây dựng

Doanh nghiệp xây dựng đối mặt áp lực khoản phải thu

Đối với nhóm doanh nghiệp xây dựng, bên cạnh câu chuyện lãi lỗ, một trong những thách thức lớn nhất chính là bài toán thu hồi công nợ. Nhìn trên bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp tính đến ngày 30/06/2026, các khoản phải thu ngắn hạn, đặc biệt là phải thu ngắn hạn của khách hàng đang chiếm tỷ trọng lớn, tới 50% tổng tài sản. Tuy nhiên tốc độ tăng khoản phải thu có xu hướng chậm lại so với giai đoạn trước.

Áp lực từ các khoản phải thu kéo dài và công nợ chưa thể thu hồi làm suy giảm dòng tiền hoạt động, buộc nhiều doanh nghiệp xây dựng phải tăng cường vay nợ để duy trì vận hành. Doanh nghiệp xây dựng bỏ vốn trước để mua vật liệu, trả nhân công, thuê máy móc…, nhưng lại thu tiền về chậm, có khi kéo dài nhiều tháng hoặc năm.

Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh ngắn hạn mà còn đe dọa đến khả năng đấu thầu và triển khai các dự án mới của doanh nghiệp trong những quý tiếp theo.

Vì vậy, rủi ro nợ xấu luôn hiện hữu. Nếu khách hàng gặp khó khăn hoặc xảy ra tranh chấp, các khoản phải thu có thể chuyển thành nợ khó đòi, buộc doanh nghiệp phải trích lập dự phòng. Khi đó, lợi nhuận chỉ tồn tại trên “giấy” vì doanh thu đã ghi nhận nhưng tiền chưa về, khiến lợi nhuận kế toán khác xa dòng tiền thực.

Điển hình như CTCP Tập đoàn Xây dựng SCG (Mã: SCG), tính đến 30/6/2026 có khoản phải thu ngắn hạn lớn với hơn 8.437 tỷ đồng, tăng nhẹ 7% so với đầu năm, chiếm đến 67% tổng tài sản, trong khi đầu năm tỷ trọng này ở mức 80%. Trong đó, phải thu ngắn hạn của khách hàng hơn 5.393 tỷ đồng, chiếm đến 64% các khoản phải thu ngắn hạn.

Thuyết minh báo cáo tài chính hợp nhất soát xét 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy, Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Sunrise Việt Nam đang có khoản phải thu hơn 746 tỷ đồng; Công ty TNHH Light Home Việt Nam cũng có hơn 713 tỷ đồng;...

CTCP Xây dựng Coteccons (Mã: CTD) cũng có khoản phải thu ngắn hạn lớn với hơn 16.544 tỷ đồng, tăng nhẹ 4% so với đầu năm và chiếm 43% tổng tài sản. Trong đó, phần lớn là phải thu của khách hàng hơn 15.381 tỷ và công ty dự phòng hơn 1.374 tỷ đồng nợ khó đòi.

Báo cáo tài chính hợp nhất quý IV/2026 (năm tài chính 2026 tính từ 1/7/2025 đến 30/6/2026) cho thấy, Coteccons ghi nhận tổng giá trị các khoản nợ xấu hơn 1.835 tỷ đồng. Trong đó, khoản phải thu từ Công ty TNHH Đầu tư Bất động sản Ngôi Sao Việt là hơn 526 tỷ đồng, CTCP Đầu tư Minh Việt gần 122 tỷ đồng, còn lại hơn 1.186 tỷ đồng thuộc về các khách hàng khác. Các khoản nợ xấu của hai đơn vị trên đều được trích lập dự phòng toàn bộ.

Cuối tháng 7/2026, Coteccons thông báo đã đạt được thỏa thuận tài chính với Công ty TNHH Đầu tư Bất động sản Ngôi Sao Việt - thành viên tập đoàn Tân Hoàng Minh - liên quan đến tranh chấp hợp đồng xây dựng giữa hai bên. Thỏa thuận này đã được Tòa án Nhân dân (TAND) TP. Hà Nội công nhận theo quy định của pháp luật, với nguyên đơn là Coteccons và bị đơn là Bất động sản Ngôi Sao Việt.

Giá trị liên quan của thỏa thuận là 526 tỷ đồng. Coteccons cho biết khi các nội dung theo thỏa thuận được thực hiện, doanh nghiệp sẽ phản ánh vào báo cáo tài chính theo đúng chuẩn mực kế toán hiện hành.

CTCP Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (Mã: HBC) cũng có khoản phải thu ngắn hạn hơn 10.800 tỷ đồng, chiếm 65% tổng tài sản. Trong đó, phải thu khách hàng hơn 7.000 tỷ đồng, dự phòng khó đòi hơn 1.560 tỷ đồng.

Thuyết minh báo cáo tài chính Hợp nhất soát xét 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy, tính đến 30/6/2026, Công ty CP Gamuda Land (HCMC) đang có khoản phải thu lớn nhất hơn 437 tỷ đồng; tiếp đến là Công ty cổ phần Xây dựng và Thương mại Đất Phương Nam hơn 431 tỷ đồng; Công ty CP Bật động sản Tập đoàn Tân Á Đại Thành - Meyland hơn 29 tỷ đồng; Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư Phát triên Gia Cư hơn 176 tỷ đồng;...

Đáng chú ý, các khoản phải thu ngắn hạn của khách hàng tại Xây dựng Hòa Bình đang được dùng làm tài sản thể chấp cho các khoản vay tại các ngân hàng thương mại.

Ngoài ra, còn nhiều doanh nghiệp xây dựng khác có khoản phải thu ngắn hạn lớn như CTCP Fecon (Mã: FCN) hơn 4.400 tỷ đồng, chiếm 40% tổng tài sản; : Tổng Công ty Xây dựng Số 1 - CTCP (mã: CC1) hơn 8.670 tỷ đồng, chiếm 43% tổng tài sản;...

Hưởng lợi từ đầu tư công và hạ tầng giao thông

Trong thời gian tới, triển vọng của ngành xây dựng được kỳ vọng tiếp tục gắn với sự gia tăng nguồn việc từ đầu tư công, hạ tầng giao thông và bất động sản.

Theo Chứng khoán MB (MBS), ngành xây lắp trở thành điểm sáng thúc đẩy tăng trưởng GDP trong năm 2026, với mức tăng trưởng dự báo 14% so với cùng kỳ.

Xây dựng hạ tầng được kỳ vọng là động lực chính khi nhiều lĩnh vực như đường sắt, cảng biển, điện được đẩy nhanh triển khai. Việc kết hợp nguồn vốn tư nhân nhằm giảm áp lực lên vốn ngân sách thông qua các dự án PPP như Trục đại lộ Sông Hồng, sân bay Gia Bình cũng mở thêm nguồn việc cho doanh nghiệp xây lắp.

Ở mảng dân dụng, động lực tăng trưởng đến từ nguồn cung bất động sản khi Chính phủ thực hiện chiến lược phát triển nhà ở cho thuê với NOXH và nguồn cung từ các đại dự án. Năm 2026 cũng được xem là năm bản lề đối với chu kỳ đầu tư công trung hạn 2026-2030 nhờ các chiến lược tăng trưởng đầu tư công.

Hà Nội khởi công 5 tuyến metro dài khoảng 303 km, tổng vốn sơ bộ hơn 1,3 triệu tỷ đồng. Cùng với đó là các tuyến Bến Thành – Cần Giờ và Hà Nội – Quảng Ninh, được kỳ vọng mở rộng đáng kể quy mô nguồn việc xây lắp liên quan đến hạ tầng đường sắt.

Trong giai đoạn 2026-2030, kế hoạch xây thêm 2.000km cao tốc, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và các tuyến kết nối cảng biển – sân bay được kỳ vọng tạo thêm backlog đáng kể cho doanh nghiệp xây lắp trong trung và dài hạn.

Theo Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), mức độ hưởng lợi của mỗi doanh nghiệp xây dựng sẽ phụ thuộc vào khả năng trúng thầu, cách phân chia gói thầu, tiến độ giải phóng mặt bằng và triển khai thực tế của từng dự án.