Giá dầu 60 USD buộc các "ông lớn" châu Âu phải xem xét việc mua lại cổ phiếu

Đà giảm của giá dầu trong vòng một năm qua đang bắt đầu bào mòn lợi nhuận của các "ông lớn" dầu khí, khi kết quả kinh doanh đã suy yếu so với mức đỉnh của các năm 2022 và 2023.

Việc giá dầu duy trì ở mức thấp quanh 60 USD/thùng trong những tháng gần đây - so với khoảng 100 USD năm 2022 và 80 USD trong giai đoạn 2023-2024 - cho thấy một phần chính sách hoàn vốn cho cổ đông của các tập đoàn dầu khí châu Âu có thể sẽ không còn bền vững trong thời gian tới.

Theo các nhà phân tích, những công ty dầu khí hàng đầu châu Âu có thể sẽ phải hy sinh một phần chi trả cho cổ đông khi công bố cắt giảm chương trình mua lại cổ phiếu trong vài tuần tới, do giá dầu thấp kéo dài.

Đối thủ Mỹ vẫn vững vàng

Hai "siêu đại gia" dầu khí Mỹ là ExxonMobil và Chevron đã không cắt giảm hoạt động mua lại cổ phiếu khi công bố kết quả kinh doanh quý IV và cả năm 2025 vào tuần trước. Trái lại, họ tái khẳng định sẽ duy trì tốc độ mua lại cổ phiếu đến năm 2026, với điều kiện "thị trường ở mức hợp lý".

Trong khi đó, các tập đoàn dầu khí châu Âu có ít dư địa xoay xở hơn trong bối cảnh giá dầu thấp, nhất là khi họ mới đang điều chỉnh lại chiến lược, quay trở lại tập trung vào dầu khí và cắt giảm đầu tư vào năng lượng tái tạo. Ngay cả ở giai đoạn cao trào của xu hướng chuyển dịch sang năng lượng sạch giai đoạn 2020–2021, các công ty Mỹ vẫn không từ bỏ mục tiêu gia tăng mạnh sản lượng dầu, nhờ những tài sản có biên lợi nhuận cao như Permian, Guyana hay Kazakhstan.

Trong nhiều năm, các tập đoàn dầu khí châu Âu đã tìm cách thu hẹp khoảng cách định giá với các đối thủ Mỹ, và các chương trình mua lại cổ phiếu - một phần của chính sách hoàn vốn cho cổ đông - đã hỗ trợ đáng kể cho mục tiêu này.

Nguy cơ cắt giảm mua lại cổ phiếu 10 - 25%

Tuy nhiên, với việc giá dầu neo ở vùng 60 USD/thùng trong nhiều tháng, tốc độ mua lại cổ phiếu được thiết kế cho kịch bản dầu 80 - 100 USD có thể không còn khả thi đối với các doanh nghiệp châu Âu.

Mùa công bố kết quả kinh doanh này, BP, Shell, TotalEnergies, Equinor và Eni có thể giảm mua lại cổ phiếu từ 10% đến 25%, theo nhận định của nhiều nhà phân tích trao đổi với Financial Times.

Một số tập đoàn đã cảnh báo lợi nhuận quý IV sẽ thấp hơn quý III do giá chất lỏng thấp, kết quả giao dịch yếu và biên lợi nhuận hóa chất suy giảm.

TotalEnergies của Pháp kỳ vọng sản lượng dầu khí tăng và biên lợi nhuận lọc dầu cải thiện trong quý IV sẽ bù đắp phần nào mức giảm hơn 10 USD/thùng của giá dầu. Tuy vậy, tập đoàn này đã sớm phát tín hiệu giảm mua lại cổ phiếu cho quý IV/2025 và cho cả năm 2026 ngay từ tháng 9/2025.

Khi đó, TotalEnergies cho biết hội đồng quản trị đã quyết định điều chỉnh nhịp độ mua lại cổ phiếu theo giá hydrocarbon, biên lợi nhuận lọc hóa dầu và tỷ giá USD/EUR. Giá trị mua lại cổ phiếu quý IV/2025 đã được hạ xuống còn 1,5 tỷ USD từ mức 2 tỷ USD, trong khi kế hoạch năm 2026 dao động từ 750 triệu đến 1,5 tỷ USD mỗi quý, với giả định giá Brent 60-70 USD/thùng và tỷ giá khoảng 1,20 USD/euro.

"Hội đồng quản trị cũng tái khẳng định ưu tiên duy trì bảng cân đối tài chính vững mạnh và sự linh hoạt, bằng cách giữ tỷ lệ đòn bẩy dưới 20% trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị nhiều bất định", TotalEnergies nhấn mạnh.

Trong tuần này, Shell cho biết họ dự kiến sẽ báo cáo mảng hóa chất và sản phẩm đã chuyển sang thua lỗ trong quý IV/2025, do biên lợi nhuận hóa chất giảm so với quý trước. Tuy nhiên, hoạt động lọc dầu có thể hỗ trợ lợi nhuận nhờ biên lọc dầu cải thiện vào cuối năm ngoái.

Theo Financial Times, Shell được dự báo sẽ cắt giảm mua lại cổ phiếu xuống còn 3 tỷ USD mỗi quý, từ mức 3,5 tỷ USD, nhưng vẫn nằm trong cam kết hoàn vốn 40-50% dòng tiền cho cổ đông thông qua cổ tức và mua lại cổ phiếu.

BP dự kiến ghi nhận khoản suy giảm giá trị tài sản lên tới 5 tỷ USD trong quý IV, chủ yếu liên quan đến các mảng kinh doanh chuyển dịch năng lượng, trong bối cảnh hoạt động giao dịch dầu yếu và giao dịch khí đốt chỉ ở mức trung bình vào cuối năm 2025.

HSBC dự báo Equinor sẽ cắt mạnh mua lại cổ phiếu thường niên xuống còn 2 tỷ USD trong năm 2026, từ mức 5 tỷ USD của năm 2025. UBS cho rằng toàn ngành có thể giảm chi trả cho cổ đông khoảng 21%, trong khi Barclays dự báo mức cắt giảm trung bình lên tới 25% đối với các tập đoàn dầu khí châu Âu.

"Nhìn chung, đó vẫn là lựa chọn tốt hơn nhiều so với việc chi trả bằng nợ", bà Lydia Rainforth của Barclays nhận định.

Theo Wood Mackenzie, mua lại cổ phiếu nhiều khả năng sẽ là "nạn nhân" đầu tiên khi các công ty dầu khí phải đối mặt với bài toán cân bằng khó khăn hơn trong chiến lược phân bổ vốn năm nay. Các giám đốc nghiên cứu doanh nghiệp của WoodMac, Tom Ellacott và Greig Aitken, cho rằng giá dầu thấp sẽ buộc các doanh nghiệp phải thực hiện những cắt giảm chi phí mang tính cấu trúc và thu hẹp mua lại cổ phiếu, đồng thời áp lực sẽ gia tăng trong việc xây dựng nền tảng vững chắc cho thập kỷ tới.

Các công ty dầu khí dự kiến sẽ tiếp tục chuyển hướng đầu tư từ năng lượng carbon thấp sang thượng nguồn, nhằm chuẩn bị cho tăng trưởng tài nguyên và sản lượng dầu khí trong thập kỷ tới, trong bối cảnh quan điểm "đỉnh nhu cầu dầu" không còn được xem là cận kề.

"Kết luận là các công ty dầu khí không thể làm mọi thứ trong năm 2026. Họ buộc phải đưa ra những quyết định phân bổ vốn then chốt, những quyết định sẽ định hình vị thế cạnh tranh của họ trong cả thập kỷ tới", các nhà phân tích của WoodMac nhấn mạnh.