159.000 tỷ đồng bơm ròng: Ngân hàng Nhà nước hạ nhiệt cú sốc thanh khoản

Lãi suất liên ngân hàng "dựng đứng", thanh khoản lộ rõ điểm yếu

Tuần qua, thị trường tiền tệ ghi nhận biến động mạnh hiếm thấy khi lãi suất VND trên thị trường liên ngân hàng tăng vọt trong những phiên đầu tuần, phản ánh trạng thái căng thẳng thanh khoản cục bộ tại nhiều tổ chức tín dụng. Đỉnh điểm, trong phiên 03/02/2026, lãi suất qua đêm có thời điểm được chốt quanh mức 21%, mức cao nhất từng ghi nhận.

Đến cuối tuần, áp lực đã phần nào hạ nhiệt. Kết thúc ngày 06/02, lãi suất VND liên ngân hàng giao dịch quanh mức 10% qua đêm, 9,8% kỳ hạn 1 tuần, 9,65% kỳ hạn 2 tuần và 9,5% kỳ hạn 1 tháng. Dù giảm mạnh so với đỉnh, mặt bằng lãi suất này vẫn cao hơn đáng kể so với giai đoạn ổn định trước đó, cho thấy thanh khoản chưa thực sự trở lại trạng thái "dễ thở".

Theo các chuyên gia, cú sốc lãi suất lần này không đơn thuần mang tính thời điểm, mà phản ánh những điểm yếu mang tính cấu trúc của hệ thống ngân hàng.

NHNN bơm ròng hơn 159.000 tỷ đồng để "giữ mạch" thị trường tiền tệ

Trước diễn biến căng thẳng, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã nhanh chóng gia tăng hỗ trợ thanh khoản thông qua kênh thị trường mở. Trong tuần qua, NHNN chào thầu tổng cộng 323.000 tỷ đồng trên kênh cầm cố, với các kỳ hạn 7 ngày, 28 ngày và 56 ngày, lãi suất giữ ở mức 4,5%.

Kết quả, gần 230.000 tỷ đồng được các tổ chức tín dụng vay thành công, trong khi lượng đáo hạn đạt 70.639,25 tỷ đồng. Đáng chú ý, NHNN không phát hành tín phiếu trong tuần, cho thấy định hướng ưu tiên bơm thanh khoản hơn là hút tiền về.

Tính chung, NHNN đã bơm ròng 159.151 tỷ đồng ra thị trường, đưa tổng dư nợ lưu hành trên kênh cầm cố lên 480.013,76 tỷ đồng. Quy mô bơm ròng lớn trong thời gian ngắn cho thấy cơ quan điều hành sẵn sàng can thiệp mạnh để tránh nguy cơ đứt gãy thanh khoản, đặc biệt trong bối cảnh hệ thống vừa trải qua một năm tín dụng tăng trưởng nóng.

Ngoài ra, việc NHNN mở lại kênh hoán đổi USD/VND (SBV swap) với quy mô khoảng 1 tỷ USD từ ngày 04/02 cũng góp phần giảm áp lực thanh khoản VND trong ngắn hạn.

Mất cân đối kỳ hạn kéo dài, cú sốc mùa vụ chỉ là "chất xúc tác"

Theo phân tích của Chứng khoán SHS, nguyên nhân gốc rễ khiến lãi suất liên ngân hàng tăng dựng đứng nằm ở sự lệch pha kỳ hạn trong hệ thống ngân hàng. Nguồn vốn huy động chủ yếu là ngắn hạn, trong khi nhu cầu tín dụng lại tập trung vào trung - dài hạn, khiến "đệm dự trữ" của nhiều ngân hàng trở nên mỏng và dễ tổn thương trước các cú sốc ngắn hạn.

Bên cạnh yếu tố cấu trúc, thời điểm cuối tháng 1 hằng năm cũng góp phần khuếch đại áp lực. Dòng tiền nộp thuế rời hệ thống ngân hàng để chuyển sang Kho bạc Nhà nước, trong khi nhu cầu rút tiền mặt trước Tết tăng mạnh. Một số ngân hàng duy trì dự trữ bắt buộc ở mức thấp buộc phải gấp rút bổ sung thanh khoản, đặc biệt khi kỳ nghỉ lễ kéo dài vẫn được tính vào chu kỳ dự trữ bắt buộc.

Những yếu tố này cộng hưởng đã đẩy lãi suất liên ngân hàng lên mức bất thường, buộc NHNN phải can thiệp mạnh tay hơn so với các năm trước.

Lãi suất khó quay lại nền thấp, tín dụng bất động sản khó "phanh gấp"

Về triển vọng, Công ty Chứng khoán KBSV cho rằng theo quy luật hàng năm, lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng sẽ dần ổn định trở lại sau quý I. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất khó có thể quay về mức thấp như giai đoạn trước. "Vấn đề mất cân đối nguồn vốn trong hệ thống ngân hàng sẽ còn kéo dài hết quý I. Sang quý II, lãi suất được kỳ vọng hạ nhiệt và tạo nền ổn định hơn", chuyên viên phân tích KBSV nhận định.

Trong bối cảnh thanh khoản chịu áp lực, NHNN đã yêu cầu các tổ chức tín dụng kiểm soát chặt tốc độ tăng trưởng tín dụng bất động sản năm 2026, đảm bảo không vượt quá mức tăng trưởng tín dụng chung, nhằm hạn chế rủi ro và hướng dòng vốn vào sản xuất - kinh doanh, nhà ở xã hội.

Tuy nhiên, theo chuyên gia SHS, tín dụng bất động sản trên thực tế rất khó giảm mạnh và giảm kéo dài. Phần lớn các khoản vay của cả cá nhân và doanh nghiệp đều có tài sản bảo đảm là bất động sản; do đó, việc siết tín dụng lĩnh vực này nếu áp dụng cứng nhắc có thể nhanh chóng lan sang toàn bộ hệ thống. Bên cạnh đó, tín dụng bất động sản vẫn là mảng đóng góp quan trọng cho biên lãi ròng (NIM) của nhiều ngân hàng.

"Kịch bản tín dụng bất động sản giảm sâu chỉ xảy ra khi nền kinh tế buộc phải 'hãm phanh' vì rủi ro hệ thống. Trong bối cảnh hiện tại, điều hành nhiều khả năng sẽ theo hướng kiểm soát chọn lọc, phân loại rủi ro, thay vì siết đồng loạt", SHS đánh giá.