Chủ động điều hành, “giữ nhịp” thị trường xăng dầu trước biến động toàn cầu

Trước diễn biến leo thang của xung đột quân sự tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026, thị trường năng lượng toàn cầu đang đối mặt với một cú sốc lớn hiếm thấy trong nhiều thập kỷ. Khoảng 11 triệu thùng dầu mỗi ngày và 140 tỷ m³ khí đốt bị gián đoạn, đẩy giá dầu thô vượt mốc 100 USD/thùng, qua đó gia tăng áp lực lên lạm phát và triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Trong nước, thị trường xăng dầu chịu tác động kép khi vừa thiếu hụt nguồn nguyên liệu cho sản xuất, vừa gặp khó khăn trong nhập khẩu do một số quốc gia áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu. Đặc biệt, nguồn cung đầu vào cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn - đơn vị chiếm khoảng 40% sản lượng tiêu thụ trong nước bị ảnh hưởng đáng kể.

Trước bối cảnh đó, Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng các kịch bản điều hành phù hợp với từng cấp độ diễn biến của xung đột. Hai phương án được thiết kế nhằm tạo dư địa linh hoạt trong chính sách, giúp hạn chế tối đa tác động bất lợi tới thị trường trong nước.

Trên cơ sở tham mưu của Bộ, Chính phủ đã ban hành các nghị quyết điều chỉnh chu kỳ điều hành giá theo hướng linh hoạt hơn, tránh hiện tượng “sốc dồn kỳ”. Đồng thời, các giải pháp tài khóa được triển khai, trong đó có việc giảm thuế nhập khẩu ưu đãi xăng dầu xuống 0%, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn cung trong bối cảnh thị trường quốc tế thu hẹp.

Cùng với điều hành chính sách, Bộ Công Thương cũng đẩy mạnh các giải pháp tăng nguồn cung trong nước. Từ việc thúc đẩy khai thác dầu thô, tìm kiếm nguồn nguyên liệu thay thế cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, đến nâng công suất các nhà máy lọc dầu hiện hữu và đưa các nhà máy ethanol, condensate vào vận hành, các giải pháp này đã góp phần quan trọng bù đắp thiếu hụt nguồn cung.

Công tác điều hành giá tiếp tục được thực hiện chặt chẽ, bám sát diễn biến thị trường thế giới với sự phối hợp giữa Bộ Công Thương và Bộ Tài chính. Việc sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã giúp giảm biên độ tăng giá trong nước so với thế giới, qua đó ổn định tâm lý thị trường và hỗ trợ kiểm soát lạm phát. Đồng thời, các đoàn kiểm tra được triển khai trên toàn quốc nhằm giám sát hệ thống phân phối, bảo đảm duy trì tồn kho và lưu thông hàng hóa thông suốt.

Nhờ các giải pháp đồng bộ, đến ngày 24/3/2026, nguồn cung xăng dầu trong nước cơ bản được bảo đảm. Sản lượng tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất tăng hơn 10%, đủ nguyên liệu sản xuất trong ngắn hạn, trong khi Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn vẫn duy trì hoạt động ổn định đến hết tháng 4. Hoạt động nhập khẩu cũng ghi nhận mức tăng tích cực, góp phần củng cố nguồn cung thị trường.

Đáng chú ý, dù chịu áp lực lớn từ thị trường quốc tế, giá xăng dầu trong nước vẫn được kiểm soát ở mức tăng thấp hơn đáng kể so với thế giới. Mặt bằng giá hiện duy trì ở mức trung bình trong khu vực, thậm chí thấp hơn so với một số quốc gia lân cận, cho thấy hiệu quả rõ rệt của các giải pháp điều hành.

Trong thời gian tới, khi thị trường năng lượng toàn cầu còn tiềm ẩn nhiều biến động khó lường, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến quốc tế, kịp thời điều chỉnh kịch bản điều hành. Đồng thời, Bộ cũng kiến nghị các giải pháp về thuế nhằm tiếp tục hỗ trợ bình ổn giá xăng dầu, góp phần kiểm soát lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.