Đề xuất tăng trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng đối với nền tảng thương mại điện tử

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định của luật, tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thực thi và hoàn thiện cơ chế bảo vệ người tiêu dùng trong bối cảnh thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số phát triển mạnh.

Dự thảo gồm 5 chương, 26 điều và một phụ lục với 11 biểu mẫu, quy định chi tiết các nội dung liên quan đến hợp đồng với người tiêu dùng, trách nhiệm thu hồi sản phẩm có khuyết tật, giao dịch đặc thù và nghĩa vụ của các nền tảng số lớn.

Nền tảng số từ 3 triệu người dùng phải đáp ứng yêu cầu mới 

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc đưa ra tiêu chí xác định "nền tảng số lớn".

Theo dự thảo, nền tảng số phục vụ giao dịch điện tử được coi là nền tảng số lớn khi có từ 3 triệu tài khoản người dùng hoạt động hằng năm tại Việt Nam trở lên hoặc thuộc nhóm nền tảng số trung gian quy mô lớn, rất lớn theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.

Việc xác định rõ tiêu chí này nhằm tạo căn cứ để doanh nghiệp chủ động thực hiện các nghĩa vụ pháp lý, đồng thời giúp cơ quan quản lý thuận lợi hơn trong công tác giám sát.

Đối với các nền tảng số lớn, dự thảo yêu cầu phải công khai tiêu chí ưu tiên hiển thị sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ; phân biệt rõ nội dung được tài trợ hoặc có thu phí; đồng thời duy trì tài khoản báo cáo trực tuyến để phục vụ công tác quản lý.

Khi có yêu cầu từ cơ quan nhà nước, các nền tảng phải cung cấp dữ liệu về kho lưu trữ quảng cáo, việc sử dụng thuật toán, quảng cáo hướng đích, trí tuệ nhân tạo, cơ chế kiểm duyệt nội dung, xác thực người bán, xử lý khiếu nại cũng như hoạt động của các tổ chức, cá nhân kinh doanh nước ngoài. Thời hạn cung cấp thông tin là không quá 5 ngày làm việc và doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, toàn vẹn của dữ liệu.

Chuẩn hóa quy định về hợp đồng theo mẫu

Dự thảo cũng quy định cụ thể hơn đối với hợp đồng giao kết với người tiêu dùng và điều kiện giao dịch chung.

Các hợp đồng phải bảo đảm yêu cầu về ngôn ngữ, cỡ chữ, màu sắc, bố cục và tính rõ ràng, dễ hiểu. Hồ sơ đăng ký hợp đồng theo mẫu gồm đơn đăng ký và dự thảo hợp đồng bằng tiếng Việt, có thể nộp trực tiếp, qua bưu điện hoặc trực tuyến đến cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thuộc UBND cấp tỉnh.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan chức năng có 5 ngày làm việc để kiểm tra tính đầy đủ và hợp lệ. Thời hạn thẩm định là 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ, trường hợp phức tạp có thể gia hạn thêm tối đa 30 ngày.

Kết quả đăng ký sẽ được công khai trên cổng thông tin điện tử và doanh nghiệp phải duy trì việc công khai hợp đồng trong suốt thời gian áp dụng.

Dự thảo cũng phân định rõ trách nhiệm quản lý giữa trung ương và địa phương. Bộ Công Thương thực hiện kiểm soát các hợp đồng áp dụng trên phạm vi từ hai tỉnh, thành phố trở lên, trong khi cơ quan cấp tỉnh phụ trách việc tiếp nhận, thẩm định hồ sơ và kiểm soát các trường hợp áp dụng trong phạm vi địa phương.

Siết quy trình thu hồi hàng hóa có khuyết tật 

Đối với sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật, dự thảo tiếp tục kế thừa các mốc thời gian đã được áp dụng trong thực tiễn, đồng thời quy định rõ hơn trách nhiệm của doanh nghiệp.

Ngay khi phát hiện sản phẩm có khuyết tật hoặc nhận yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền, doanh nghiệp phải ngừng cung cấp sản phẩm trong vòng 24 giờ.

Việc thông báo thu hồi phải được thực hiện trong thời hạn 3 ngày làm việc đối với sản phẩm thuộc nhóm A và 5 ngày làm việc đối với nhóm B, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

Trước khi triển khai thu hồi, doanh nghiệp phải báo cáo cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và cơ quan quản lý chuyên ngành có liên quan. Sau khi kết thúc chương trình thu hồi, doanh nghiệp phải báo cáo kết quả trong vòng 5 ngày làm việc.

Dự thảo cũng quy định cụ thể hơn về nguồn thông tin để xác định mức độ khuyết tật của sản phẩm, quyền đề nghị điều chỉnh biện pháp thu hồi và trách nhiệm giám sát của các cơ quan quản lý.

Tăng trách nhiệm trong giao dịch từ xa và bán hàng lưu động

Đối với các giao dịch từ xa, dự thảo yêu cầu doanh nghiệp phải công khai đầy đủ quy trình đổi trả hàng, tiếp nhận và giải quyết phản ánh, khiếu nại, bao gồm thời hạn xử lý, phương thức liên hệ, các trường hợp ưu tiên và hồ sơ người tiêu dùng cần cung cấp.

Bên cạnh đó, hoạt động bán hàng không tại địa điểm giao dịch thường xuyên cũng được bổ sung quy định chặt chẽ hơn. Theo đó, tổ chức, cá nhân kinh doanh phải thông báo cho UBND cấp xã nơi tổ chức hoạt động chậm nhất 3 ngày làm việc trước khi triển khai, thông qua hình thức trực tiếp, qua bưu điện hoặc trên hệ thống dịch vụ công trực tuyến.

UBND cấp xã sẽ có trách nhiệm giám sát, kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm, đồng thời lưu giữ hồ sơ tối thiểu hai năm và công khai thông tin cần thiết để người tiêu dùng trên địa bàn nắm bắt.

Hiện dự thảo Thông tư đang được Bộ Công Thương lấy ý kiến rộng rãi trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ trước khi hoàn thiện và trình ban hành.