Nâng mức thu nhập được mua nhà xã hội: Giấc mơ an cư của người lao động gần hơn

"Cánh cửa" rộng hơn 

Trong bối cảnh giá nhà ở xã hội liên tục tăng, việc điều chỉnh ngưỡng thu nhập là điều tất yếu. Mới đây, Dự thảo nghị định thay thế Nghị định 100/2024 về nhà ở xã hội của Bộ Xây dựng có nội dung đề xuất sửa đổi quy định về điều kiện thu nhập để được hưởng chính sách về nhà ở xã hội.

Các đối tượng gồm người thu nhập thấp tại khu vực đô thị; công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp; cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức.

Cụ thể, theo đề xuất của Bộ Xây dựng, người độc thân có thể mua nhà ở xã hội nếu thu nhập không vượt 20 triệu đồng/tháng, thay vì 15 triệu đồng như trước. Với hộ gia đình, mức trần nâng từ 30 triệu đồng lên 40 triệu đồng, còn người độc thân nuôi con dưới tuổi thành niên là 30 triệu đồng/tháng.

Thời gian xác định điều kiện về thu nhập là trong 12 tháng liền kề, tính từ thời điểm đối tượng quy định tại khoản này nộp hồ sơ hợp lệ cho chủ đầu tư để đăng ký mua, thuê mua nhà ở xã hội. Trường hợp đối tượng quy định không có hợp đồng lao động phải đảm bảo điều kiện về thu nhập theo quy định và được cơ quan công an cấp xã nơi thường trú/tạm trú hoặc nơi ở hiện tại xác nhận.

Việc nâng ngưỡng thu nhập thuê, mua nhà ở xã hội được xem là tín hiệu tích cực. Nó mở rộng đối tượng thụ hưởng, đặc biệt với nhóm thu nhập, không quá thấp nhưng cũng chưa ở mức cao, ở đô thị lớn – vốn khó tiếp cận nhà ở xã hội trước đây.

Từ khi có "Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn NƠXH giai đoạn 2021-2030", gia đình anh Đinh Ngọc Linh (tạm trú tại Xuân Phương, Hà Nội) luôn trong trạng thái khấp khởi chờ đợi và hy vọng. Anh đã tìm hiểu các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố với hy vọng hiện thực hóa được giấc mơ an cư của hai vợ chồng trẻ.

Khi chưa tìm được dự án phù hợp thì công ty vừa tăng lương cho anh từ 15 triệu đồng/tháng lên 17 triệu đồng/tháng. Điều này vô tình khiến anh có thu nhập vượt ngưỡng được thuê, mua nhà ở xã hội theo quy định hiện hành. "Tôi nghĩ việc nâng mức thu nhập lên 20 triệu đồng/tháng để mua nhà ở xã hội là cần thiết, thậm chí có thể nâng cao hơn, bởi giá nhà ở Hà Nội đã tăng tới vài lần so với 2-3 năm trước. Với giá nhà như thế thì có làm hết đời tôi cũng khó mua được nửa căn", anh Linh chia sẻ.

Giấc mơ an cư của nhiều gia đình lao động ở TP. Hồ Chí Minh cũng không khá hơn trường hợp anh Linh là mấy. Anh Chương, chị Hiền đang là nhân viên văn phòng tại KCN Tân Tạo đang mong ngóng có một căn nhà ở xã hội. Tổng thu nhập của hai vợ chồng khoảng 32 triệu đồng/tháng, trừ chi phí chi tiêu, mỗi tháng tiết kiệm được khoảng 10 triệu đồng. Tuy vậy, các dự án nhà ở xã hội ở TPHCM hiện dao động từ 18 đến hơn 35 triệu đồng/m², với mức chi trả góp mua nhà từ 5-10 triệu đồng/tháng cho căn hộ giá 1,2 tỉ đồng thì giá nhà gấp 10 đến 20 lần thu nhập năm.

Được biết, cùng với việc nới thu nhập, Bộ Xây dựng đang nghiên cứu giảm lãi suất vay mua nhà ở xã hội xuống khoảng 5,4%/năm, thay vì mức 6,6% hiện nay. Đây được xem là cú hích đáng kể, giúp giảm áp lực trả góp hằng tháng cho người mua. Theo tính toán của các chuyên gia tài chính, nếu vay 800 triệu đồng trong 15 năm, mức lãi suất ưu đãi thấp hơn 1% sẽ tiết kiệm khoảng vài chục triệu đồng trong suốt thời gian vay.

Nới thu nhập thôi chưa đủ

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, chính sách này mới chỉ giải quyết phần "đầu vào" trên giấy tờ. Để biến giấc mơ an cư thành hiện thực, vẫn còn những rào cản cần tháo gỡ.

Bởi trên thực tế, nếu một người độc thân có thu nhập 20 – 25 triệu đồng/tháng thì vẫn còn cách khá xa để có thể mua được một căn nhà ở xã hội tại Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh.

Đặc biệt, nếu không có lãi suất ưu đãi đủ ổn định và thời gian vay không đủ dài, những gia đình trẻ vẫn phải chịu áp lực tài chính rất lớn. Nếu không cẩn thận lại rơi vào tình cảnh "còm cõi nuôi bank", nguồn thu nhập chủ yếu để trả góp ngân hàng. Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng, điều chỉnh ngưỡng thu nhập chỉ là một phần, cần đi kèm cơ chế tín dụng linh hoạt và phát triển nguồn cung nhà ở xã hội tại các vị trí thuận tiện để thực sự cải thiện khả năng sở hữu nhà.

Khi trao đổi về vấn đề này, chuyên gia kinh tế, TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh việc phát triển tín dụng dài hạn với lãi suất ổn định. Có như thế người lao động mới yên tâm vay khi biết chi phí trả góp mỗi tháng không có nhiều biến động.

Theo các chuyên gia, song song với việc nới điều kiện thu nhập, cần đẩy mạnh phát triển nguồn cung nhà ở xã hội, đặc biệt ở những nơi có hạ tầng đồng bộ, giao thông thuận lợi. Ngoài ra, thủ tục xét duyệt cũng cần minh bạch hơn, có hệ thống xếp hạng ưu tiên công khai để giảm tình trạng chen lấn hồ sơ.

Giấc mơ an cư sẽ chỉ thật sự gần hơn khi chính sách, nguồn cung và tín dụng vận hành đồng bộ. Nới điều kiện thu nhập là bước đi đúng, nhưng để biến cơ hội thành căn hộ cụ thể trong tay người lao động, vẫn còn một chặng đường dài cần nỗ lực của cả Nhà nước, doanh nghiệp và hệ thống tài chính.