Quỹ bình ổn xăng dầu không thể “đơn thương độc mã”
Trong nhiều năm qua, Quỹ bình ổn giá xăng dầu được xem như “van giảm sốc” của thị trường năng lượng, đặc biệt trong những giai đoạn giá dầu thế giới biến động mạnh. Tuy nhiên, theo PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, công cụ này chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đặt trong một tổng thể chính sách đồng bộ, thay vì vận hành như một giải pháp đơn lẻ.
Thực tế cho thấy, Quỹ bình ổn xăng dầu đã phát huy tác dụng nhất định. Có những thời điểm, việc xả quỹ đã góp phần kéo giá xăng từ khoảng 27.000 đồng/lít xuống còn 24.000-25.000 đồng/lít, qua đó giảm áp lực đáng kể lên chi phí sinh hoạt và sản xuất. Trong bối cảnh nền kinh tế chịu ảnh hưởng mạnh từ giá năng lượng, vai trò “giảm xóc” này là không thể phủ nhận.
Tuy nhiên, trao đổi với PetroTimes, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng (Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế quốc dân) cho rằng, hiệu quả của quỹ vẫn mang tính ngắn hạn. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở quy mô quỹ còn hạn chế so với nhu cầu của một thị trường tiêu thụ xăng dầu rất lớn. Với mức tiêu thụ lên tới hàng triệu thùng mỗi ngày, một quỹ tài chính có quy mô nhỏ khó có thể duy trì tác động lâu dài. Nói cách khác, quỹ có thể giúp “hạ nhiệt” trong những thời điểm nhất định, nhưng chưa đủ sức “neo” giá khi biến động kéo dài.
Điều này đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận lại vai trò của quỹ trong một cấu trúc chính sách rộng hơn. Trước hết, cần phân biệt rõ giữa “quỹ tiền” và “quỹ vật chất”. Nếu Quỹ bình ổn hiện nay chủ yếu điều tiết thông qua giá, thì dự trữ xăng dầu chiến lược mới là công cụ tác động trực tiếp đến cung - cầu. Khi có nguồn dự trữ đủ lớn, Nhà nước có thể can thiệp thị trường một cách thực chất hơn, không chỉ dừng lại ở việc “bù giá” mà còn điều chỉnh nguồn cung, từ đó tạo nền tảng ổn định, bền vững hơn.
Bên cạnh đó, theo PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, nguồn hình thành quỹ cũng cần được đa dạng hóa. Việc chỉ dựa vào trích lập từ giá bán lẻ khiến quy mô quỹ bị giới hạn và phụ thuộc vào chu kỳ tiêu dùng. Trong dài hạn, có thể nghiên cứu bổ sung từ các nguồn như thu từ xuất khẩu dầu thô hoặc sự đóng góp của các doanh nghiệp năng lượng lớn. Với tính chất là một công cụ phục vụ lợi ích chung, Quỹ bình ổn cần có sự tham gia của nhiều chủ thể.
Một yếu tố quan trọng khác là tính minh bạch. Niềm tin của thị trường phụ thuộc rất lớn vào việc thông tin có được công khai đầy đủ hay không. Quy mô quỹ, thời điểm sử dụng, mức chi và hiệu quả thực tế cần được công bố rõ ràng. Đồng thời, các doanh nghiệp đầu mối cũng cần minh bạch về tồn kho, chi phí và cấu thành giá. Khi thông tin được làm rõ, áp lực tâm lý từ phía người dân và doanh nghiệp sẽ giảm, qua đó góp phần ổn định thị trường mà không cần can thiệp quá mạnh bằng các công cụ hành chính.
Quan trọng hơn, Quỹ bình ổn không thể tách rời khỏi các chính sách khác như thuế, phí hay điều hành giá. Trong nhiều trường hợp, việc điều chỉnh thuế nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường hay thuế tiêu thụ đặc biệt có thể mang lại hiệu quả điều tiết mạnh hơn và nhanh hơn so với việc sử dụng quỹ. Do đó, cần có cơ chế phối hợp linh hoạt giữa các công cụ này, tránh tình trạng mỗi chính sách vận hành riêng lẻ, thiếu sự cộng hưởng.
Những hạn chế của Quỹ bình ổn càng trở nên rõ nét trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng biến động khó lường. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz, cho thấy mức độ dễ bị tác động của thị trường năng lượng khá cao.
Khi thị trường thế giới biến động, giá xăng dầu trong nước có thể tăng mạnh. Điều này phản ánh rõ rằng, các công cụ như Quỹ bình ổn, nếu không được hỗ trợ bởi các yếu tố nền tảng khác, sẽ khó có thể phát huy hiệu quả trước những cú sốc lớn.
Áp lực này càng gia tăng khi nhu cầu năng lượng của Việt Nam dự kiến tăng mạnh trong những năm tới, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao. Trong khi đó, hiệu quả sử dụng năng lượng vẫn còn hạn chế, khiến hệ thống càng dễ bị tổn thương.
Trong bối cảnh đó, vai trò của các doanh nghiệp năng lượng lớn cần được phát huy mạnh mẽ hơn. Không chỉ dừng lại ở hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp này cần tham gia sâu hơn vào việc dự trữ, điều tiết thị trường và bảo đảm an ninh năng lượng theo định hướng của Nhà nước. Đây sẽ là lực lượng quan trọng bổ trợ cho các công cụ chính sách như Quỹ bình ổn.
Về dài hạn, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng cho rằng, bài toán không chỉ nằm ở việc “tăng lực” cho quỹ, mà là xây dựng một hệ thống năng lượng tự chủ, linh hoạt và bền vững. Điều này đòi hỏi một chiến lược tổng thể, bao gồm phát triển hạ tầng dự trữ năng lượng quy mô lớn, đẩy nhanh chuyển dịch sang năng lượng sạch, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và hoàn thiện cơ chế chính sách.
Trong đó, dự trữ năng lượng cần được xem là “tuyến phòng thủ” đầu tiên trước các cú sốc bên ngoài. Việc đầu tư các kho dự trữ lớn, chủ động mua vào khi giá thấp và nâng số ngày dự trữ lên mức cao hơn sẽ giúp tạo ra “vùng đệm” vững chắc cho nền kinh tế. Cùng với đó, phát triển các giải pháp lưu trữ điện và năng lượng tái tạo cũng là hướng đi cần thiết trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
Cùng với đó, minh bạch thông tin và nâng cao chất lượng điều hành là yếu tố xuyên suốt. Khi người dân và doanh nghiệp có đầy đủ thông tin về cung - cầu, dự trữ và định hướng chính sách, họ sẽ chủ động hơn trong hành vi tiêu dùng và đầu tư, từ đó góp phần giảm áp lực lên hệ thống.
Có thể thấy, Quỹ bình ổn giá xăng dầu vẫn là một công cụ cần thiết, nhưng không phải là “chiếc đũa thần”. Để thị trường vận hành ổn định và bền vững, cần một hệ sinh thái chính sách đồng bộ, trong đó quỹ chỉ là một "mắt xích". Khi được đặt đúng vị trí và kết hợp hiệu quả với các công cụ khác, Quỹ bình ổn mới có thể phát huy trọn vẹn vai trò trong việc bảo vệ nền kinh tế trước những biến động ngày càng phức tạp của thị trường năng lượng toàn cầu.
TIN LIÊN QUAN
-
Bổ sung 8.000 tỷ đồng tạm ứng Quỹ bình ổn xăng dầu
-
Hải quan hỏa tốc triển khai mức ưu đãi thuế với xăng dầu
-
Chủ động điều hành, “giữ nhịp” thị trường xăng dầu trước biến động toàn cầu
-
PVOIL triển khai đồng bộ các giải pháp đảm bảo nguồn cung xăng dầu trước biến động thị trường quốc tế
-
57% doanh nghiệp Việt Nam thiếu nhân sự an ninh mạng
-
Lãi suất huy động đang có xu hướng tăng
-
Bán bảo hiểm mang về nguồn thu lớn cho ngân hàng năm 2025
-
Làn sóng ngân hàng thương mại tham gia Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam
Tôn Đông Á chốt ngày chia cổ tức cổ phiếu 10% sau khi lên HOSE
Tôn Đông Á chốt ngày 27/11 để thực hiện quyền nhận cổ tức năm 2025 bằng cổ phiếu với tỷ lệ 10%. Sau đợt phát hành, vốn điều lệ của doanh nghiệp dự kiến tăng...
Vĩnh Hoàn chi hơn 600 tỷ đồng trả cổ tức tiền mặt
Với tỷ lệ tạm ứng cổ tức 30%, Vĩnh Hoàn dự kiến chi khoảng 628 tỷ đồng cho cổ đông. Chủ tịch HĐQT Trương Thị Lệ Khanh, người đang nắm giữ hơn 45% vốn…
Cảng hàng không Quảng Trị tăng tốc về đích, đợt tuyển dụng đầu tiên thu hút hàng trăm ứng viên
Đợt tuyển dụng nhân sự đầu tiên của Cảng hàng không Quảng Trị đã thu hút gần 300 hồ sơ ứng tuyển, mở ra cơ hội nghề nghiệp mới cho người lao động địa phương…
PV Power nâng hơn 342% mục tiêu lợi nhuận, vượt kế hoạch năm sau 9 tháng
PV Power nâng mục tiêu lợi nhuận sau thuế năm 2026 tăng 342,4% so với kế hoạch ban đầu. Sau 9 tháng, doanh nghiệp ghi nhận gần 6.899 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, vượt...
Đầu tư CMC chốt ngày trả cổ tức cổ phiếu 17% sau khi giảm mạnh từ mức 35%
Đầu tư CMC chốt ngày để trả cổ tức năm 2025 bằng cổ phiếu, tỷ lệ thực hiện giảm từ 35% xuống 17% do nguồn lợi nhuận trên báo cáo tài chính kiểm toán năm...
Cảng Phước An dự kiến lập công ty con vốn 500 tỷ đồng
Cảng Phước An dự kiến lập công ty con vốn 500 tỷ đồng, hoạt động trong lĩnh vực cảng biển, logistics và khu công nghiệp.
AMY Grupo lên HOSE ngày 20/11, vốn hóa gần 7.900 tỷ đồng
Cổ phiếu AMY sẽ giao dịch trên HOSE từ ngày 20/11/2026 với giá tham chiếu 48.900 đồng/cổ phiếu. Trước khi lên sàn, AMY Grupo đã hoàn tất đợt IPO, huy động gần 787,3 tỷ đồng.
Tập đoàn Hoà Phát của tỷ phú Trần Đình Long tiếp tục "đổ" tiền vào mảng năng lượng tái tạo
Sắp tới, Tập đoàn Hoà Phát sẽ chi gần 650 tỷ đồng để thành lập Công ty Năng lượng tái tạo, trong bối cảnh doanh nghiệp này liên tục có động thái mở rộng…
Hòa Phát rót gần 650 tỷ đồng thành lập công ty năng lượng tái tạo
Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG) thông qua việc góp 649,87 tỷ đồng, tương đương 99,98% vốn điều lệ, để thành lập Công ty cổ phần Năng lượng tái tạo Hòa Phát...
Taseco Land hạ gần 30% kế hoạch doanh thu năm 2026
Taseco Land điều chỉnh giảm gần 30% kế hoạch doanh thu và 27,9% mục tiêu lợi nhuận sau thuế năm 2026. Lợi nhuận sau thuế 9 tháng của doanh nghiệp vẫn tăng hơn 80% so...
Tập đoàn Hà Đô hoàn thành 53% kế hoạch lợi nhuận cả năm sau 9 tháng
Trong quý III/2026, Tập đoàn Hà Đô ghi nhận lợi nhuận sau thuế đạt 228 tỷ đồng. Lũy kế 9 tháng, lãi sau thuế tăng nhẹ 8% so với cùng kỳ, đạt hơn 614 tỷ...
Bia Sài Gòn – Miền Trung chốt tạm ứng cổ tức tiền mặt 20%
Bia Sài Gòn – Miền Trung chốt ngày 25/11 để tạm ứng cổ tức tiền mặt tỷ lệ 20%, dự kiến chi gần 60 tỷ đồng. Trong 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần...
Taseco Airs tạm ứng cổ tức 20%, lãi 9 tháng tăng 30%
Taseco Airs chốt ngày 19/11 đăng ký cuối cùng để tạm ứng cổ tức năm 2026 bằng tiền mặt, dự chi gần 108 tỷ đồng. Sau 9 tháng, doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận sau...
Nhà Khang Điền (KDH): Nhóm VinaCapital liên tục nâng sở hữu, nhóm Dragon Capital lại bán ra
Nhóm quỹ đầu tư VinaCapital vừa hoàn tất mua vào hàng chục triệu cổ phiếu KDH của Nhà Khang Điền để gia tăng tỷ lệ sở hữu…
Dược Hậu Giang sắp chi hơn 780 tỷ đồng tạm ứng cổ tức
Với hơn 130,7 triệu cổ phiếu đang lưu hành, Dược Hậu Giang dự kiến phải chi hơn 784 tỷ đồng cho đợt tạm ứng cổ tức này…
Cao su Đồng Phú trả cổ tức tiền mặt 14%, lãi 9 tháng tăng 49%
Cao su Đồng Phú chốt ngày 16/11 đăng ký cuối cùng để trả cổ tức năm 2025 bằng tiền mặt, tỷ lệ 14%, dự kiến chi gần 122 tỷ đồng. Trong 9 tháng đầu năm...
VLXD Biên Hòa tạm ứng cổ tức 25%, lãi 9 tháng tăng 182%
VLXD Biên Hòa chốt tạm ứng cổ tức tiền mặt tỷ lệ 25%, dự chi gần 117 tỷ đồng. Lũy kế 9 tháng năm 2026, doanh nghiệp lãi ròng gần 566 tỷ đồng, tăng 182%...
PNJ muốn thoái toàn bộ 65% vốn tại An Tín sau 8 tháng thành lập
PNJ từng phê duyệt góp 32,5 tỷ đồng để thành lập CTCP Giải pháp Tài sản An Tín hồi đầu năm. Đến nay chưa đầy 8 tháng, doanh nghiệp thông qua chủ trương thoái toàn...
PJICO lãi 9 tháng tăng 10%, tiền gửi ngân hàng vượt 5.000 tỷ đồng
Lợi nhuận trước thuế quý III/2026 của PJICO tăng gần 20% so với cùng kỳ. Sau 9 tháng, lợi nhuận tài chính tăng gần 55% trong khi biên lợi nhuận bảo hiểm thu hẹp, với...


























