Quy định chi tiết về sàn giao dịch carbon trong nước

Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 19/1/2026, gồm 6 chương, 35 điều, quy định toàn diện các hoạt động liên quan đến sàn giao dịch carbon, từ đăng ký, cấp mã, lưu ký, giao dịch, chuyển quyền sở hữu, thanh toán hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, đến trách nhiệm quản lý nhà nước, chế độ báo cáo và công bố thông tin.

Theo Nghị định, đối tượng áp dụng bao gồm Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động tổ chức, vận hành và giao dịch trên sàn giao dịch carbon theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Các loại hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon được phép giao dịch là những loại đủ điều kiện theo Nghị định số 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone, đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 119/2025/NĐ-CP.

Một điểm đáng chú ý của Nghị định là việc thiết lập cơ chế đăng ký và cấp mã trong nước tập trung. Theo đó, hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon phải được đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý trước khi được lưu ký và giao dịch.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm đăng ký thông tin về hạn ngạch, tín chỉ và chủ thể sở hữu; cấp mã trong nước thống nhất; đồng thời gửi danh sách cho Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ quy định chi tiết trình tự đăng ký, cấp mã và hủy đăng ký.

Về hoạt động giao dịch, Nghị định quy định mỗi chủ thể chỉ được sử dụng một tài khoản giao dịch chứng khoán tại thành viên giao dịch carbon. Giao dịch carbon phải được tách bạch hoàn toàn với các loại giao dịch chứng khoán và giao dịch tài chính khác.

Các thành viên giao dịch carbon có trách nhiệm hạch toán riêng hạn ngạch, tín chỉ và dòng tiền; bảo đảm người mua có đủ tiền, người bán có đủ hạn ngạch hoặc tín chỉ khi đặt lệnh; đồng thời thông báo kết quả giao dịch và cung cấp sao kê định kỳ cho khách hàng.

Sau khi giao dịch được xác lập, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội sẽ chuyển kết quả giao dịch cho Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam để thực hiện thanh toán và chuyển quyền sở hữu theo quy định.

Nghị định cũng đặt ra các điều kiện cụ thể đối với thành viên giao dịch carbon. Theo đó, thành viên phải là công ty chứng khoán hoạt động theo Luật Chứng khoán, được chấp thuận tham gia hệ thống lưu ký và thanh toán giao dịch carbon; không thuộc diện bị cảnh báo hoặc kiểm soát đặc biệt; đồng thời đáp ứng đầy đủ yêu cầu về hạ tầng công nghệ thông tin và quy trình nghiệp vụ theo quy chế của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam.

Việc xây dựng và vận hành sàn giao dịch carbon trong nước được triển khai theo lộ trình đã được xác định tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP (đã sửa đổi, bổ sung).

Cụ thể, trong giai đoạn chuẩn bị và thí điểm (2025-2028), Việt Nam sẽ thiết lập hệ thống đăng ký quốc gia đối với hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon; xây dựng và vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon; triển khai cơ chế trao đổi và bù trừ tín chỉ carbon trong nước; đồng thời nâng cao năng lực và hoàn thiện các quy chế liên quan đến thị trường carbon. Trong giai đoạn này, các đơn vị vận hành không thu phí dịch vụ.

Từ năm 2029 trở đi, thị trường carbon bước vào giai đoạn vận hành chính thức, với việc triển khai cơ chế đấu giá hạn ngạch phát thải khí nhà kính, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý hạn ngạch và tín chỉ carbon, hoàn thiện mô hình tổ chức - quản lý - vận hành thị trường, đồng thời từng bước mở rộng liên kết với thị trường carbon quốc tế.