Quy hoạch sông Hồng: Hình thành không gian đô thị 11.400 ha, dân số dự kiến 1,2 triệu người

Không gian đô thị 11.418 ha, dân số dự kiến tối đa 1,2 triệu người

Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng có phạm vi nghiên cứu khoảng 11.418 ha, trải dài 40 km theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, thuộc địa giới 16 xã, phường của Hà Nội. Hiện trạng khu vực gồm khoảng 3.626 ha mặt nước, trong đó mặt nước sông khoảng 3.378 ha; đất sản xuất nông nghiệp khoảng 5.741 ha; đất ở dân cư khoảng 1.102 ha, với dân số khoảng 279.525 người.

Khu vực quy hoạch có giá trị lớn về lịch sử, văn hóa với 123 công trình di tích, gồm 1 di tích quốc gia đặc biệt, 26 di tích cấp quốc gia, 35 di tích cấp thành phố, 61 di tích chưa xếp hạng và 14 địa điểm lưu niệm sự kiện cách mạng, kháng chiến.

Theo định hướng, dân số toàn khu vực dự báo khoảng 800.000-1.200.000 người; chỉ tiêu đất dân dụng khoảng 55 m²/người và đất đơn vị ở khoảng 15 m²/người. Mật độ xây dựng gộp khu dịch vụ - công cộng khoảng 60%, nhóm nhà ở 35-40%, công viên chuyên đề 25% và công viên công cộng 5%.

Tầng cao công trình phổ biến từ 30-45 tầng. Công trình điểm nhấn, biểu tượng đô thị như Tháp Kỷ nguyên được định hướng cao 109 tầng, trong khi khu vực làng xóm truyền thống dự kiến chủ yếu khoảng 3 tầng và sẽ được đánh giá cụ thể khi lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500.

Đáng chú ý, đồ án đề xuất khoảng 3.900 ha diện tích xây dựng và tôn cao bãi sông, cao hơn mức giới hạn 2.128 ha theo Quy hoạch phòng, chống lũ và quy hoạch đê điều hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình tại Quyết định số 257. Đề xuất này dựa trên Báo cáo mô hình tính toán thủy văn, thủy lực và đánh giá tác động đến an toàn thoát lũ của Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam, đã được UBND thành phố và Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất tại Thông báo số 467/TB-(BNNMT-UBTPHN) ngày 6/5/2026.

Không gian sông Hồng được tổ chức theo 3 mức thềm địa hình: khu vực trên 11,5 m có thể xây dựng mới; từ 9,5-11,5 m là không gian linh hoạt, tổ chức công trình thích ứng và dân cư hiện có; dưới 9,5 m ưu tiên phục hồi sinh thái, giao thông chậm, cảnh quan và đường dạo.

Ba phân đoạn không gian, 18 dự án thành phần

Theo định hướng quy hoạch, không gian sông Hồng được chia thành 3 phân đoạn với chức năng và vai trò khác nhau.

Phân đoạn 1, từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, có diện tích khoảng 3.436 ha, dân số dự kiến khoảng 160.000 người. Khu vực này được định hướng tái thiết đô thị, cải tạo, chỉnh trang các làng xóm truyền thống, đồng thời phát triển công viên sinh thái, bảo tồn tự nhiên và các không gian thể dục thể thao.

Phân đoạn 2, từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì, có diện tích khoảng 4.548 ha, dân số khoảng 455.000 người. Đây là khu vực trọng tâm, được xác định là "Phòng khách đô thị", tập trung tái thiết đô thị, phát triển trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và các công trình điểm nhấn, tạo liên kết không gian từ Hồ Tây đến Cổ Loa.

Phân đoạn 3, từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, có diện tích khoảng 3.435 ha, dân số khoảng 499.000 người. Khu vực này tập trung các cụm công viên, khu đô thị phát triển mới, trong đó có khu đô thị định cư và đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam; các khu dịch vụ - thương mại, không gian bảo tồn làng nghề Bát Tràng và vùng nông nghiệp sinh thái.

Theo Nghị quyết số 18/NQ-HĐND ngày 11/5/2026 của HĐND thành phố, toàn khu vực có 18 dự án thành phần, gồm 2 dự án giao thông là Trục đại lộ cảnh quan bờ tả và bờ hữu sông Hồng; 11 dự án công viên với tổng quy mô khoảng 3.513 ha; 2 dự án kè và chỉnh trị lòng sông, bờ sông; cùng 3 dự án đô thị định cư và đa mục tiêu.

Trong nhóm dự án đô thị, Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh có quy mô khoảng 736,84 ha, dự kiến bố trí khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Dự án dự kiến hoàn thành hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng chậm nhất quý II/2027; hoàn thành các công trình nhà ở tái định cư và nhà ở xã hội cao tầng vào quý IV/2029 và toàn bộ dự án trong năm 2030.

Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long có quy mô khoảng 474 ha, dự kiến bố trí khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và 5.000-10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư dự kiến hoàn thành chậm nhất quý II/2028, các công trình hạ tầng và nhà ở tái định cư cao tầng hoàn thành vào năm 2030.

Tại phường Lĩnh Nam, khu đô thị đa mục tiêu quy mô khoảng 169,5 ha, dự kiến bố trí khoảng 14.500 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội và hoàn thành chậm nhất quý I/2030. Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Bồ Đề, phường Long Biên và xã Bát Tràng có quy mô khoảng 270,68 ha, dự kiến bố trí khoảng 10.500 căn hộ, hoàn thành trong năm 2030.

Ngoài ra, khu định cư Long Biên - Bồ Đề quy mô khoảng 201 ha, dự kiến bố trí khoảng 25.000 căn hộ chung cư; khu định cư Lĩnh Nam quy mô khoảng 101 ha, dự kiến khoảng 12.500 căn hộ. Cả hai dự án hướng tới hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và nhà ở tái định cư cao tầng chậm nhất quý I/2030.

Di dời có chọn lọc, bảo tồn các làng xóm có giá trị

Một nội dung quan trọng của quy hoạch là xử lý mối quan hệ giữa phát triển đô thị với hệ thống làng xóm hiện hữu. Việc di dời được đặt ra đối với các làng không bảo đảm an toàn phòng, chống và thoát lũ; phần diện tích nằm trong phạm vi mở đường, các trục đại lộ cảnh quan, nút giao thông; khu vực "phòng khách đô thị" và các khu vực thuộc dự án đô thị tái định cư, đô thị đa mục tiêu đã được chấp thuận chủ trương đầu tư.

Tuy nhiên, quy hoạch không đặt mục tiêu di dời toàn bộ làng xóm. Với những làng lâu đời có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc và làng nghề truyền thống, nguyên tắc là bảo tồn, giữ lại, cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc. Đồ án xác định bảo tồn 123 công trình di tích, địa điểm lưu niệm, đồng thời giữ lại khu vực lõi của các làng nghề truyền thống và những làng có giá trị về kiến trúc, lịch sử, văn hóa vật thể, phi vật thể.

Trong phạm vi Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, 2 cụm làng thuộc diện di dời theo Quyết định số 257/QĐ-TTg gồm Võng La - Hải Bối và Bắc Cầu. Trong đó, cụm Võng La - Hải Bối không di dời toàn bộ mà chỉ di dời phần khu dân cư không bảo đảm an toàn phòng, chống lũ và nằm trong phạm vi xây dựng trục đại lộ cảnh quan, với tổng diện tích khoảng 340,87 ha. Làng Bắc Cầu có diện tích khoảng 35,5 ha.

Hai cụm làng Nhật Tân - Tứ Liên và Thống Nhất được xác định thuộc diện tái thiết để phục vụ mục tiêu hình thành "phòng khách đô thị" và Trục đại lộ cảnh quan.

Trong khi đó, 8 cụm làng được định hướng bảo tồn, giữ lại, cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc gồm Văn Quán - Đông Cao - Tráng Việt; Ngọc Giang - Lực Canh - Văn Tinh; Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan; Văn Đức; Thúy Lĩnh; Yên Mỹ; Đại Lan; Tranh Khúc - Vạn Phúc.

Như vậy, quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng hướng tới đồng thời nhiều mục tiêu: tái thiết không gian đô thị, phát triển hạ tầng và nhà ở, hình thành hệ thống công viên - sinh thái, bảo đảm yêu cầu phòng, chống lũ, đồng thời bảo tồn những giá trị lịch sử, văn hóa và làng nghề đã hình thành qua nhiều thế hệ.