Xuất khẩu Việt Nam hướng tới mốc 1.000 tỷ USD: Ngành hàng nào dẫn sóng đến cuối năm?

Những nhận định về triển vọng xuất khẩu của Việt Nam trong nửa cuối năm 2026 được đưa ra tại hội thảo trực tuyến “Dự báo xu hướng xuất khẩu và những sản phẩm hot nửa cuối năm 2026” do Công ty TNHH Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO tổ chức ngày 17/6, thu hút sự quan tâm của đông đảo doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu trên cả nước.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Tuấn Việt - Tổng Giám đốc VIETGO - cho biết năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10%, trong đó xuất nhập khẩu tiếp tục được kỳ vọng là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng.

Theo số liệu được ông Việt chia sẻ, trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt hơn 445 tỷ USD, bình quân gần 90 tỷ USD mỗi tháng. Nếu duy trì tốc độ hiện nay, tổng kim ngạch thương mại của Việt Nam trong năm nay hoàn toàn có thể vượt mốc 1.000 tỷ USD, thậm chí đạt khoảng 1.060 tỷ USD.

“Đây là con số rất đáng chú ý, có thể đưa Việt Nam vào nhóm 13 hoặc 14 nền kinh tế có tổng kim ngạch thương mại lớn nhất thế giới”, ông Việt nhận định.

Động lực quan trọng của tăng trưởng xuất khẩu tiếp tục đến từ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trong 5 tháng đầu năm, khu vực FDI đạt kim ngạch xuất khẩu 172,16 tỷ USD, chiếm khoảng 79,8% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Trong khi đó, khu vực kinh tế trong nước đạt khoảng 43,5 tỷ USD, chiếm khoảng 20,2%.

Theo ông Nguyễn Tuấn Việt, việc nhiều tập đoàn đa quốc gia như Apple, Samsung, Intel, Toyota hay Hyundai lựa chọn Việt Nam làm cứ điểm sản xuất cho thấy sức hấp dẫn ngày càng lớn của môi trường đầu tư trong nước. Việt Nam đang từng bước trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, tương tự những gì Trung Quốc đã trải qua trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ cách đây hai thập kỷ.

Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu đạt 229,46 tỷ USD, tăng 30,8% so với cùng kỳ năm trước, khiến Việt Nam nhập siêu khoảng 13,8 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm. Tuy nhiên, ông Việt cho rằng đây chưa phải là tín hiệu đáng lo ngại bởi phần lớn hàng hóa nhập khẩu là máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, đầu tư và các dự án hạ tầng quy mô lớn.

“Năm 2026 là năm đẩy mạnh đầu tư công, phát triển hạ tầng và triển khai nhiều công trình trọng điểm. Việc gia tăng nhập khẩu nguyên vật liệu và thiết bị cho thấy doanh nghiệp đang chuẩn bị năng lực sản xuất cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo”, ông Việt phân tích.

Đáng chú ý, ông Việt cũng chỉ ra nhiều nhóm sản phẩm được dự báo sẽ có nhu cầu cao trên thị trường quốc tế trong nửa cuối năm 2026.

Trong đó, vật liệu xây dựng, đặc biệt là xi măng, đang ghi nhận tín hiệu tăng trưởng tích cực nhờ nhu cầu phục hồi tại nhiều quốc gia. Bên cạnh đó, ngành dệt may tiếp tục hưởng lợi từ các hiệp định thương mại tự do và xu hướng dịch chuyển đơn hàng sang Việt Nam. Nhóm nông sản vẫn giữ vị thế quan trọng với các mặt hàng chủ lực như cà phê, hạt điều, hồ tiêu và nhiều sản phẩm chế biến sâu. Đây là những ngành hàng không chỉ có lợi thế về sản lượng mà còn sở hữu tiềm năng lớn trong việc xây dựng thương hiệu quốc gia và phát triển tài sản trí tuệ.

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp xuất khẩu không thể chỉ dựa vào lợi thế chi phí sản xuất. Việc đầu tư cho nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp và các tài sản sở hữu trí tuệ khác đang trở thành yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm. Đặc biệt, khi nhiều thị trường lớn gia tăng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và chống gian lận thương mại, việc chủ động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tại các thị trường xuất khẩu sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý, đồng thời tạo nền tảng để phát triển bền vững.

Trong bức tranh xuất khẩu đầy triển vọng của năm 2026, bên cạnh việc nắm bắt nhu cầu thị trường và xu hướng tiêu dùng mới, xây dựng thương hiệu gắn với chiến lược sở hữu trí tuệ được xem là chìa khóa để doanh nghiệp Việt Nam gia tăng năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế trên thị trường toàn cầu.