Thứ tư, 20/12/2023, 08:26 AM

Lãi suất điều hành là gì? Vì sao ngân hàng Nhà nước phải tăng giảm lãi suất điều hành?

Lãi suất điều hành là một trong những công cụ được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) dùng để điều hành chính sách tiền tệ, điều tiết lượng tiền lưu thông nhằm thúc đẩy nền kinh tế quốc gia.

Lãi suất điều hành là gì?

- Lãi suất điều hành bao gồm một nhóm 5 loại lãi suất được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam sử dụng để làm công cụ điều tiết lượng tiền tệ, các hoạt động tài chính nhằm hỗ trợ hoạt động sản xuất của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, thông qua đó thúc đẩy nền kinh tế quốc gia phát triển.

Lãi suất điều hành là công cụ của NHNN Việt Nam để điều phối nền kinh tế. (Nguồn: dangcongsan.vn)
 

- NHNN là đơn vị nghiên cứu và đưa ra quyết định tăng/giảm lãi suất điều hành và định hướng cho lãi suất thị trường. Các ngân hàng thương mại sẽ dựa theo lãi suất điều hành để quyết định mức lãi suất cụ thể cho mình.

- Lãi suất điều hành cũng ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái và giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Ở mỗi giai đoạn khác nhau, NHNN sẽ lựa chọn và điều chỉnh các loại lãi suất điều hành để phù hợp với mục tiêu vĩ mô.

Các loại lãi suất điều hành

Tùy theo từng thời kỳ khác nhau, NHNN sẽ điều chỉnh và lựa chọn các tỷ lệ điều hành khác nhau để phù hợp với mục tiêu vĩ mô. Các ngân hàng quốc gia thường sử dụng một số loại lãi suất điều hành, chẳng hạn như:

- Lãi suất cho vay thị trường mở (OMO): được hiểu là lãi suất do NHNN cung ứng trên thị trường mở trong giao dịch bơm vốn cho thành viên. Lãi suất OMO là lãi suất linh hoạt, thường do NHNN chủ động điều hành trong quá trình thực thi các công cụ chính sách tiền tệ, hạn chế lạm phát một cách hiệu quả

- Lãi suất tín phiếu: Khi hệ thống ngân hàng thương mại dư thừa thanh khoản, NHNN có thể rút vốn ra khỏi hệ thống bằng cách thực hiện cách bán Outright (mua bán đứt đoạn) tín phiếu kho bạc kỳ hạn ngắn.

- Lãi suất chiết khấu: là lãi suất do Ngân hàng Nhà nước áp dụng đối với các khoản vay từ các ngân hàng thương mại để đáp ứng nhu cầu tiền mặt ngắn hạn hoặc bất thường của các ngân hàng đó. Khi tỷ lệ dự trữ tiền mặt thiếu hụt, các Ngân hàng thương mại sẽ vay NHNN để đảm bảo mức độ an toàn khi khách hàng rút tiền. Lãi suất chiết khấu là công cụ thể hiện vai trò của người cho vay cuối cùng khi không ai khác là người cung cấp dự trữ cho các Ngân hàng thương mại.

Nếu NHNN điều chỉnh lãi suất tái chiết khấu cao hơn, các Ngân hàng thương mại sẽ phải cảnh giác với khoản vay này và tích cực chuẩn bị hơn, từ đó làm giảm cung tiền trong nền kinh tế và ngược lại.

NHNN điều chỉnh một số mức lãi suất (Nguồn: baochinhphu.vn)
 

- Lãi suất tái cấp vốn: là lãi suất do NHNN áp dụng đối với hoạt động tái cấp vốn của các Ngân hàng thương mại. Đây là lãi suất phạt mà NHNN áp dụng đối với các Ngân hàng thương mại hết dự trữ lẫn giấy tờ có giá. Do đó, đây là mức lãi suất cao nhất trong các loại lãi suất điều hành.

- Lãi suất dự trữ bắt buộc: Các Ngân hàng thương mại bắt buộc phải giữ tại NHNN một tỷ lệ phần trăm tiền gửi theo quy định. Phần dự trữ bắt buộc các Ngân hàng thương mại phải giữ tại NHNN và phần dự trữ vượt yêu cầu gọi chung là dự trữ, số lãi mà NHNN trả cho phần dự trữ chênh lệch này gọi là lãi suất dự trữ bắt buộc.

Vì sao NHNN phải tăng giảm lãi suất điều hành?

Lãi suất điều hành được nghiên cứu và quyết định bởi NHNN, tùy theo thời điểm và tình hình kinh tế có thể tăng hoặc giảm theo chính sách của quốc gia.

Tăng lãi suất điều hành tác động thế nào đến thị trường?

Khi nền kinh tế có dấu hiệu phát triển quá nóng (tăng trưởng nhanh nhưng không bền vững) gây nguy cơ suy thoái, lạm phát cao thì Ngân hàng Nhà nước sẽ tăng lãi suất điều hành để ổn định lại kinh tế, kiềm chế lạm phát.

Trong bối cảnh kiểm soát lạm phát, để tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế, NHNN có thể giảm lãi suất điều hành, điều này sẽ tạo điều kiện cho các Ngân hàng thương mại hạ lãi suất huy động, từ đó giảm lãi suất cho vay.

Nhờ đó, dòng tín dụng từ ngân hàng cũng như các khoản vay trên thị trường sẽ trở nên rẻ hơn và các doanh nghiệp có thể tiếp cận các nguồn tín dụng hoặc vốn vay dễ dàng hơn. Giúp doanh nghiệp có năng suất tốt hơn và có đủ nguồn lực để thực hiện các kế hoạch kinh doanh.

Lãi suất điều hành là gì? Vì sao ngân hàng Nhà nước phải tăng giảm lãi suất điều hành?
Để tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế, NHNN có thể giảm lãi suất điều hành, tạo điều kiện cho các Ngân hàng thương mại hạ lãi suất huy động. (Nguồn: VIB)
 

Bên cạnh đó, việc giảm lãi suất điều hành cũng góp phần làm cho VND lên giá, điều này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đẩy mạnh các hoạt động xuất - nhập khẩu.

Lãi suất điều hành giảm ảnh hưởng gì đến nền kinh tế?

Khi nền kinh tế có dấu hiệu suy giảm, NHNN sẽ giảm lãi suất điều hành, nới lỏng chính sách tiền tệ. Lãi suất điều hành giảm sẽ khiến các ngân hàng thương mại giảm lãi suất theo khiến cho chi phí vay giảm, từ đó các doanh nghiệp có thể vay vốn để thúc đẩy sản xuất kinh doanh, ổn định lại nền kinh tế.

Lãi suất điều hành giảm cũng tác động đến thị trường tiền tệ, giảm áp lực lãi suất lên thị trường tài chính, làm giảm giá trị đồng tiền và tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu. Thế nhưng giảm lãi suất điều hành lại làm tăng nguy cơ lạm phát, bởi vậy luôn cần cân nhắc cẩn trọng trước khi đưa ra quyết định.

Chung quy lại, việc tăng, giảm lãi suất điều hành gây tác động rất lớn đến nền kinh tế. Vì vậy, NHNN sẽ phải cân nhắc thật cẩn thận, đảm bảo an toàn cho thị trường tài chính, tăng trưởng kinh tế, lạm phát được kiểm soát và ổn định.


Ngân hàng liên tục hạ lãi suất huy động, gửi tiết kiệm ở đâu lãi cao nhất?
Ngân hàng liên tục hạ lãi suất huy động, gửi tiết kiệm ở đâu lãi cao nhất?

Loạt ngân hàng liên tiếp điều chỉnh giảm lãi suất huy động, đưa mặt bằng tiền gửi tiết kiệm bước vào xu hướng giảm rõ nét. Trên thị trường, mức thấp nhất hiện...

VPBank ra mắt “Hũ Mục Tiêu” – Tiết kiệm cùng hội, chạm đích cùng vui
VPBank ra mắt “Hũ Mục Tiêu” – Tiết kiệm cùng hội, chạm đích cùng vui

VPBank chính thức ra mắt tính năng “Quản lý tiền gửi theo nhóm” của sản phẩm tiền gửi có kỳ hạn Hũ Mục Tiêu trên ứng dụng VPBank NEO…

NCB lọt Top 6 Nơi làm việc tốt nhất ngành Ngân hàng năm 2026
NCB lọt Top 6 Nơi làm việc tốt nhất ngành Ngân hàng năm 2026

Tại Hội nghị Nơi Làm Việc Tốt Nhất Việt Nam® 2026 do Anphabe tổ chức ngày 18/11/2026, Ngân hàng TMCP Quốc Dân (NCB) gây ấn tượng khi được vinh danh trong Top 100...

Vì sao cổ phiếu công nghệ lao dốc, vàng bạc cũng bị bán tháo?
Vì sao cổ phiếu công nghệ lao dốc, vàng bạc cũng bị bán tháo?

Một biến cố tại tập đoàn công nghệ Nvidia khiến thị trường chứng khoán chao đảo và vàng, bạc - những tài sản thường được tìm đến khi bất ổn gia tăng - cũng giảm giá mạnh.

Bẫy chốt đơn nhận hoa hồng và những giao dịch chỉ có trên màn hình
Bẫy chốt đơn nhận hoa hồng và những giao dịch chỉ có trên màn hình

Từ lời hứa chốt đơn để nhận hoa hồng, một đường dây đã dựng lên các nền tảng thương mại điện tử giả nhằm dẫn dụ người tham gia…

Phát hành gần 193 triệu cổ phiếu thưởng, vốn điều lệ tại ABBank sắp cán mốc 18.000 tỷ đồng
Phát hành gần 193 triệu cổ phiếu thưởng, vốn điều lệ tại ABBank sắp cán mốc 18.000 tỷ đồng

Lợi nhuận 9 tháng bứt tốc, Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank) vừa thông báo kế hoạch phát hành gần 193 triệu cổ phiếu từ nguồn vốn chủ sở hữu,…

UBCKNN thông báo đã nhận đầy đủ hồ sơ đăng ký chào bán cổ phiếu riêng lẻ của PVcomBank
UBCKNN thông báo đã nhận đầy đủ hồ sơ đăng ký chào bán cổ phiếu riêng lẻ của PVcomBank

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa thông báo đã nhận được đầy đủ hồ sơ chào bán cổ phiếu riêng lẻ của Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank, mã chứng khoán: PCB, giao dịch tại hệ thống UPCoM).

Cơ cấu cổ đông của ngân hàng ACB tiếp tục có diễn biến mới
Cơ cấu cổ đông của ngân hàng ACB tiếp tục có diễn biến mới

Tổ chức quản lý đầu tư Principal Global Investors đến từ Mỹ vừa thoái toàn bộ vốn tại Ngân hàng ACB, giảm tỷ lệ sở hữu từ 1% về 0% sau 5 tháng…

BVBank chào bán trái phiếu ra công chúng quy mô 1.300 tỷ đồng
BVBank chào bán trái phiếu ra công chúng quy mô 1.300 tỷ đồng

Ngày 19/11/2026, Ngân hàng TMCP Bản Việt (BVBank, mã chứng khoán: BVB) chính thức phát hành 13 triệu trái phiếu ra công chúng với tổng mệnh giá 1.300 tỷ đồng,…

Lãi suất tiết kiệm online tại một ngân hàng về 0%/năm
Lãi suất tiết kiệm online tại một ngân hàng về 0%/năm

Từ ngày 16/11, Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) áp dụng mức lãi suất 0%/năm đối với tiền gửi tiết kiệm online ở tất cả kỳ hạn.

MB dự kiến thu về 3.018 tỷ đồng từ phát hành cổ phiếu
MB dự kiến thu về 3.018 tỷ đồng từ phát hành cổ phiếu

Ngân hàng MB dự kiến phát hành riêng lẻ 200 triệu cổ phiếu MBB với giá 15.090 đồng/cổ phiếu cho 6 nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, thu về 3.018 tỷ đồng...

Ngân hàng VIB sắp chi 1.000 tỷ đồng tăng vốn cho công ty con
Ngân hàng VIB sắp chi 1.000 tỷ đồng tăng vốn cho công ty con

Ngân hàng VIB chuẩn bị nâng vốn điều lệ cho công ty con VIBAMC từ 3.500 tỷ đồng lên 4.500 tỷ đồng từ nguồn vốn chủ sở hữu.

VPBank Diamond nâng tầm trải nghiệm chuyển tiền với dịch vụ cá nhân hóa 
VPBank Diamond nâng tầm trải nghiệm chuyển tiền với dịch vụ cá nhân hóa 

Khi nhu cầu chuyển tiền quốc tế ngày càng đa dạng, khách hàng không chỉ quan tâm đến chi phí giao dịch, tỷ giá… mà còn cần sự thuận tiện…

Vietcombank: Tín dụng dự báo đạt 13% năm 2026, Mizuho tham gia thương vụ phát hành cổ phiếu quy mô lớn 
Vietcombank: Tín dụng dự báo đạt 13% năm 2026, Mizuho tham gia thương vụ phát hành cổ phiếu quy mô lớn 

ACBS Research cập nhật triển vọng “ông lớn” Vietcombank với kết quả kinh doanh năm 2026 và năm 2027 tăng trưởng mạnh, chất lượng tài sản được kiểm soát…

Cùng gửi 100 triệu, Big 4 trả lãi 5,4 triệu, các ngân hàng khác trả bao nhiêu?
Cùng gửi 100 triệu, Big 4 trả lãi 5,4 triệu, các ngân hàng khác trả bao nhiêu?

Gửi 100 triệu đồng tại quầy trong 365 ngày, khách hàng nhận khoảng 5,4 triệu đồng tiền lãi theo mức niêm yết 12 tháng của Vietcombank, BIDV, VietinBank...

Danh tính 4 ngân hàng duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu tích cực trên 100%
Danh tính 4 ngân hàng duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu tích cực trên 100%

Vietcombank tiếp tục dẫn đầu về tỷ lệ bao phủ nợ xấu với 243% trong 9 tháng đầu năm 2026. Trong khi đó, ngân hàng ACB và VietABank chính thức…

SeABank ra mắt thẻ tín dụng VISA FlexCard, hoàn tiền đến 15% với danh mục linh hoạt
SeABank ra mắt thẻ tín dụng VISA FlexCard, hoàn tiền đến 15% với danh mục linh hoạt

Ngày 23/10/2026 - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) chính thức ra mắt thẻ tín dụng SeABank VISA FlexCard với thông điệp…

Bất động sản thế chấp tại Vietcombank vượt 2 triệu tỷ đồng
Bất động sản thế chấp tại Vietcombank vượt 2 triệu tỷ đồng

Tại Vietcombank, bất động sản vẫn tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc tài sản đảm bảo của ngân hàng với hơn 2,021 triệu tỷ đồng tính đến 30/9/2026.

SHB mừng sinh nhật 33 năm với 333 giải thưởng và loạt ưu đãi dành cho khách hàng
SHB mừng sinh nhật 33 năm với 333 giải thưởng và loạt ưu đãi dành cho khách hàng

Nhân dịp kỷ niệm 33 năm thành lập, Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) triển khai chuỗi chương trình ưu đãi dành cho khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Điểm nhấn là chương trình “33 năm cùng tỏa sáng – Trúng quà sang” với 333 giải thưởng công nghệ, tổng trị giá hơn 1,5 tỷ đồng.