Mục tiêu tăng trưởng 10% và bài toán kiểm soát lạm phát năm 2026

Những yếu tố chính đẩy CPI 2025

Năm 2025 khép lại với một kết quả tích cực trong điều hành kinh tế vĩ mô khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân cả năm tăng 3,31% so với năm trước, đạt mục tiêu Quốc hội đề ra. Đây là năm thứ 11 liên tiếp Việt Nam kiểm soát thành công lạm phát ở mức dưới 4%, đồng thời cho thấy xu hướng ổn định tương đối bền vững của mặt bằng giá trong suốt một thập kỷ qua.

Mức tăng CPI năm 2025 chịu tác động chủ yếu từ một số nhóm hàng hóa và dịch vụ thiết yếu. Trong đó, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng tới 6,08%, đóng góp 1,38 điểm phần trăm vào CPI chung. Giá nhà ở thuê tăng 7,33%, vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 6,45%, phản ánh áp lực chi phí sinh hoạt và xây dựng. Đáng chú ý, giá điện sinh hoạt tăng 7,20% do nhu cầu sử dụng điện gia tăng, cùng với việc EVN điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân vào tháng 10/2024 và tháng 5/2025.

Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 3,27%, làm CPI tăng thêm 1,17 điểm phần trăm. Trong đó, giá thực phẩm tăng 3,61% (đóng góp 0,8 điểm phần trăm), nhóm ăn uống ngoài gia đình tăng 3,81%, trong khi giá lương thực chỉ tăng nhẹ 0,17%, cho thấy nguồn cung lương thực cơ bản vẫn ổn định.

Đặc biệt, nhóm thuốc và dịch vụ y tế tăng mạnh 13,07%, làm CPI chung tăng 0,61 điểm phần trăm, chủ yếu do điều chỉnh giá dịch vụ y tế theo Thông tư số 21/2024/TT-BYT của Bộ Y tế. Bên cạnh đó, giá hàng hóa và dịch vụ khác tăng 4,78% (tác động 0,17 điểm phần trăm); nhóm giáo dục tăng 2,15% do một số cơ sở giáo dục dân lập và tư thục điều chỉnh học phí; nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 1,66%.

Ở chiều ngược lại, một số nhóm hàng đã góp phần kiềm chế tốc độ tăng CPI. Nhóm giao thông giảm 2,14%, kéo CPI chung giảm 0,21 điểm phần trăm, chủ yếu nhờ giá xăng giảm sâu 8,53% so với năm trước. Nhóm thông tin và truyền thông giảm 0,45%, làm CPI giảm 0,02 điểm phần trăm do giá điện thoại thế hệ cũ tiếp tục hạ.

Đáng lưu ý, lạm phát cơ bản bình quân năm 2025 chỉ tăng 3,21%, thấp hơn mức tăng CPI chung. Nguyên nhân là các yếu tố làm CPI tăng mạnh như giá lương thực, thực phẩm, điện sinh hoạt, y tế và giáo dục đều nằm ngoài rổ tính lạm phát cơ bản. Điều này cho thấy áp lực lạm phát tiền tệ chưa quá lớn và chính sách điều hành vẫn giữ được dư địa nhất định.

Bài toán khó của năm 2026

Tại Diễn đàn thường niên về diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam lần thứ nhất năm 2026, ngày 12/1, PGS. TS. Nguyễn Đào Tùng - Giám đốc Học viện Tài chính phân tích, thách thức trong năm 2026 là rất lớn khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP tới 10%. Mức tăng trưởng cao chưa từng đạt được trong lịch sử này đòi hỏi tổng cầu - từ tiêu dùng, đầu tư đến xuất khẩu - phải tăng rất mạnh, qua đó tạo sức ép đáng kể lên chính sách tiền tệ và tài khóa.

Việc cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng cao và ổn định kinh tế vĩ mô được đánh giá là “vô cùng khó khăn”, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu năm 2026 được dự báo kém thuận lợi, tiềm ẩn rủi ro từ thuế quan, tăng trưởng chậm tại các nền kinh tế lớn và biến động mạnh của thị trường tài chính - tiền tệ quốc tế.

Áp lực lạm phát năm 2026 sẽ đến từ tác động trễ của tăng trưởng tín dụng và từ mục tiêu GDP 10% khiến tổng cầu tăng mạnh. Tuy nhiên, do tăng trưởng tín dụng năm 2025 không quá cao so với trung bình 10 năm, và một phần vốn chảy vào thị trường tài sản, nên tác động lên lạm phát có thể không quá lớn.

Tỷ giá cũng được dự báo tiếp tục gây áp lực lên CPI trong năm 2026 khi nhập khẩu tăng theo đầu tư và tiêu dùng, trong khi xuất khẩu đối mặt thách thức từ kinh tế thế giới tăng trưởng chậm. Ngược lại, áp lực từ giá hàng hóa cơ bản toàn cầu được đánh giá không quá lớn, do nhu cầu thế giới yếu và dư địa giảm giá không còn nhiều sau năm 2025.

Trong bối cảnh đó, xu hướng lãi suất tăng nhẹ - do tín dụng tăng nhanh hơn huy động - được dự báo tiếp diễn trong năm 2026 và sẽ góp phần kiềm chế lạm phát. Tổng thể, áp lực lạm phát năm 2026 sẽ cao hơn 2025 nhưng không nhiều. CPI bình quân cả năm có thể xoay quanh mức 3,5% ± 0,5%.

TS. Lê Quốc Phương - nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng, chính sách tiền tệ và tài khóa mở rộng để thúc đẩy tăng trưởng cao là thách thức lớn đối với kiểm soát lạm phát. Vì vậy, cùng với mục tiêu tăng trưởng hai con số, việc điều hành cần đặc biệt thận trọng, linh hoạt và phối hợp chặt chẽ, nhằm giữ vững nền tảng ổn định vĩ mô - điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.