Sun Life Việt Nam đang kinh doanh ra sao?

Nghịch lý doanh thu càng tăng càng lỗ đậm

Công ty TNHH Bảo hiểm Nhân thọ Sun Life Việt Nam là công ty bảo hiểm nhân thọ 100% vốn từ Tập đoàn Sun Life Financial (Canada). Năm 2013, Sun Life đặt chân đến thị trường Việt Nam thông qua liên doanh Bảo hiểm Nhân thọ PVI Sun Life. Năm 2016, Công ty cổ phần PVI (HNX: PVI) chính thức rút vốn khỏi công ty bảo hiểm này. Từ đó, Sun Life trở thành công ty 100% vốn của Sun Life Financial với thương hiệu Sun Life Việt Nam.

Từ năm 2013 - 2022, doanh thu thuần tại Sun Life Việt Nam tăng từ 107 tỷ đồng (năm 2013) lên 5.173 tỷ đồng (năm 2022). Đến năm 2023 doanh thu giảm còn hơn 4.127 tỷ đồng. Thế nhưng, bất chấp doanh thu tăng trưởng mạnh mẽ, trong suốt giai đoạn này, Sun Life Việt Nam lại liên tiếp báo lỗ, lỗ năm sau thường cao hơn năm trước, khiến dư luận hình dung ra nghịch lí doanh thu càng tăng, thua lỗ càng nặng.

Đáng chú ý, trong báo cáo tài chính năm 2015 đã được kiểm toán, doanh thu thuần hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Sun Life Việt Nam ghi nhận hơn 121 tỷ đồng. Thế nhưng, trong báo cáo tài chính năm 2016 đã kiểm toán lại ghi nhận doanh thu thuần năm 2015 đạt hơn 809 tỷ đồng. Như vậy, số liệu từ báo cáo tài chính của doanh nghiệp không có sự đồng nhất.

Hơn 11 năm gia nhập thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam, Sun Life Việt Nam lỗ tới 10 năm liên tiếp. Cụ thể, năm đầu tiên tham gia thị trường tại Việt Nam, Sun Life Việt Nam lãi sau thuế hơn 36 tỷ đồng. Trong đó, lãi gộp hoạt động kinh doanh bảo hiểm hơn 101 tỷ đồng gồm chi phí bảo hiểm hơn 5 tỷ đồng và hơn 107 tỷ đồng doanh thu hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Tổng tài sản tính đến cuối năm 2013 hơn 2.164 tỷ đồng.

Đến giai đoạn 2014-2023, Sun Life Việt Nam liên tiếp chìm trong thua lỗ với tổng lỗ luỹ kế tới thời điểm 31/12/2023 là 5.527 tỷ đồng. 

Cụ thể, kể từ khi PVI thoái hết vốn, Sun Life Việt Nam ngày càng lỗ đậm. Từ lỗ sau thuế 109 tỷ đồng năm 2016 đến năm 2017 mức lỗ lên tới 140 tỷ đồng, năm 2018 tiếp tục lỗ 292 tỷ đồng và đến năm 2019 mức lỗ đã tăng tới 311 tỷ đồng.

Cuối tháng 11/2019, Sun Life Việt Nam và TPBank tổ chức lễ ký kết hợp tác độc quyền phân phối sản phẩm bảo hiểm. Theo đó, Sun Life Việt Nam sẽ là đối tác cung cấp các sản phẩm bảo hiểm độc quyền cho TPBank trong 15 năm, bắt đầu từ năm 2020.

Hơn một năm sau đó, Sun Life Việt Nam gây xôn xao dư luận với thương vụ hợp tác cùng Ngân hàng TMCP Á Châu - ACB độc quyền phân phối sản phẩm bảo hiểm nhân thọ trong thời hạn 15 năm tại Việt Nam. 

Báo cáo của công ty chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho biết, ngân hàng ACB và Sun Life Việt Nam đã kí kết hợp đồng bảo hiểm độc quyền với mức phí trả trước (Upfront fee) lên tới 370 triệu USD (tương đương 8.500 tỷ đồng), cao hơn nhiều so với các ngân hàng có quy mô tài sản tương đương nhận được từ hợp đồng hợp tác bảo hiểm độc quyền.

Việc hợp tác với các ngân hàng (Bancassurance) là một phần trong chiến lược tăng thị phần, được kỳ vọng giúp Sun Life Việt Nam đưa sản phẩm, dịch vụ đến với khách hàng nhiều hơn.

Thế nhưng, sau thương vụ nghìn tỷ với hai nhà băng lớn, Sun Life Việt Nam còn lỗ đậm hơn. Năm 2020, lỗ sau thuế hơn 644 tỷ đồng, năm 2021-2022 mức lỗ lên tới hàng nghìn tỷ đồng, lần lượt lỗ 1.445 tỷ đồng và 1.469 tỷ đồng. Đến năm 2023, khoản lỗ sau thuế gần 922 tỷ đồng, thấp hơn so với năm 2022. 

Trong năm 2023, do tác động từ cuộc khủng hoảng niềm tin trong ngành bảo hiểm, doanh thu phí bảo hiểm của Sun Life Việt Nam đã giảm 20,2% so với năm trước. Đồng thời, chi phí kinh doanh bảo hiểm cũng giảm 28,5%, giúp lãi thuần từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm tụt 10,8% so với cùng kỳ.

Phần lớn doanh thu phí bảo hiểm đến từ bảo hiểm liên kết chung (3.198 tỷ đồng) và bảo hiểm bổ sung (711 tỷ đồng). Tuy nhiên, doanh thu bảo hiểm liên kết chung trong năm 2023 đã giảm 18% so với năm trước. 

Cùng với thua lỗ kéo dài, trong những năm qua, vốn điều lệ của Sun Life Việt Nam cũng liên tục tăng trưởng, từ mức 1.100 tỷ đồng vào năm 2013, đến cuối năm 2023 vốn điều lệ đã đạt 16.480 tỷ đồng. Ngày 2/4 vừa qua, công ty bảo hiểm này đã được Bộ Tài chính chấp thuận việc tăng vốn lên 17.994 tỷ đồng.

Tính đến cuối năm 2023, tổng tài sản ghi nhận 20.835 tỷ đồng. Sun Life Việt Nam hiện sở hữu mạng lưới hoạt động với 55 văn phòng kinh doanh và dịch vụ khách hàng trên toàn quốc.

Sun Life Việt Nam phải bổ sung hàng trăm tỷ đồng thu nhập tính thuế năm 2021

Tháng 6/2023, kết luận thanh tra của Bộ Tài chính tại Sun Life Việt Nam trong hoạt động bán bảo hiểm qua ngân hàng (bancassurance) đã cho thấy một số sai phạm. Trong đó, hạch toán chưa đúng quy định một số chi phí liên quan đến hoạt động bancas làm sai lệch phần thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2021.

Cụ thể, chi phí hạch toán chưa đúng là 600,5 tỷ đồng. Số chi phí này được yêu cầu hạch toán bổ sung và điều chỉnh lại báo cáo tài chính năm 2021.

Trong đó, mức chi trả chi phí hỗ trợ ban đầu, phí hợp tác cho các ngân hàng và đã hạch toán vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN năm 2021 số tiền là hơn 343 tỷ đồng. Cụ thể, Sun Life đã chi phí trả trước hợp tác với ACB số tiền là 10.300 tỷ đồng và được hạch toán 343 tỷ đồng trong năm 2021 vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.

Kết luận thanh tra cũng cho biết Sun Life đã chi trả, hạch toán hỗ trợ cho các ngân hàng chưa đúng quy định.

Cụ thể, chi phí hỗ trợ tiếp thị cho TPBank số tiền là 121 tỷ đồng, đây là chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN năm 2021 nhưng không căn cứ chi phí thực tế triển khai các hoạt động marketing do TPBank thực hiện. 

Chi phí hỗ trợ tiếp thị cho ACB số tiền là 78,6 tỷ đồng nhưng không có đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan đến nội dung khoản chi; chi 46,2 tỷ đồng để thực hiện các chương trình thi đua cho các cấp quản lý không có chứng chỉ đại lý tại ngân hàng.

Công ty cũng đã triển khai chương trình thi đua không phù hợp với văn bản đề xuất ban đầu, không liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp bảo hiểm và hạch toán vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN với số tiền 8,6 tỷ đồng.

Sau kiến nghị của Đoàn thanh tra Bộ Tài chính ngày 29/6/2023, các khoản lỗ tính thuế của năm tài chính 2020, 2021 và 2022 đã được điều chỉnh giảm tương ứng với một số khoản điều chỉnh giảm chi phí được khấu trừ và tăng doanh thu chịu thuế. 

Tại ngày kết thúc năm 2023, Sun Life có lỗ tính thuế là 4.130 tỷ đồng, có thể được sử dụng để khấu trừ vào lợi nhuận trong tương lai. Công ty không ghi nhận tài sản thuế thu nhập hoãn lại cho khoản lỗ này vì không chắc chắn có đủ lợi nhuận trong tương lai để sử dụng.