Thứ tư, 17/06/2026, 09:56 AM

Nâng cao năng lực tự chủ năng lượng và bài toán M&A

Năng lượng phải “đi trước một bước” là yêu cầu kiên quyết để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Để làm được điều đó, bên cạnh vấn đề về quy hoạch, phát triển hạ tầng năng lượng thì cơ chế, chính sách thúc đẩy hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) được xem là giải pháp có thể tạo sự “đột phá”.

1. Thị trường năng lượng những năm gần đây liên tục ghi nhận biến động, tác động lớn đến bức tranh kinh tế toàn cầu, thậm chí đẩy không ít nền kinh tế rơi vào trạng thái khủng hoảng. Vậy nên, năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng luôn là chính sách ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của mọi quốc gia, vùng lãnh thổ. Và trong bối cảnh thách thức toàn cầu gia tăng, góc nhìn về an ninh năng lượng cũng đã có sự thay đổi. An ninh năng lượng giờ không chỉ là câu chuyện bảo đảm đủ nguồn cung mà đã mở rộng sang năng lực làm chủ công nghệ, chuỗi cung ứng, thị trường và các nguồn lực chiến lược phục vụ phát triển lâu dài.

Nâng cao năng lực tự chủ năng lượng và bài toán M&A
Hoạt động mua bán - sáp nhập (M&A) được xem là công cụ chiến lược để doanh nghiệp nhanh nhất, sớm nhất mở rộng quy mô, nâng cao năng lượng, làm chủ công nghệ... cũng như khả năng kiểm soát các chuỗi cung ứng

Trong xu thế đó, M&A đang được xem là công cụ chiến lược để không chỉ các công ty/tập đoàn năng lượng quốc tế mà cả các quốc gia, vùng lãnh thổ hướng tới để giải bài toán năng lượng “đi trước một bước”. Từ dầu khí, điện, khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) đến năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi hay hydrogen, các thương vụ M&A liên tục diễn ra nhằm mở rộng quy mô hoạt động, tiếp cận công nghệ mới và gia tăng khả năng kiểm soát chuỗi giá trị.

Thực tế cho thấy, trong một thế giới cạnh tranh ngày càng gay gắt, tăng trưởng hữu cơ thông qua đầu tư mới tuy vẫn cần thiết nhưng không còn đủ để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh. M&A trở thành con đường ngắn hơn để doanh nghiệp sở hữu tài sản, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao, hệ thống khách hàng và thị trường đã được hình thành.

Đối với các doanh nghiệp năng lượng Việt Nam, M&A không chỉ là cơ hội mở rộng quy mô, gia tăng doanh thu hay lợi nhuận mà còn là giải pháp để nhanh chóng nâng cao năng lực trong bối cảnh ngành năng lượng đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc với sự xuất hiện của LNG, điện gió ngoài khơi, hydrogen, công nghệ lưu trữ năng lượng, thu giữ carbon và các mô hình kinh doanh mới.

Nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới đã xây dựng chiến lược bảo đảm năng lượng thông qua việc đầu tư ra nước ngoài, mua cổ phần tại các mỏ dầu khí, tham gia các dự án LNG, sở hữu hạ tầng vận chuyển, kho chứa hoặc các doanh nghiệp công nghệ năng lượng. Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc hay nhiều quốc gia châu Âu đều đã và đang sử dụng các doanh nghiệp năng lượng như những “cánh tay nối dài” để mở rộng khả năng tiếp cận nguồn tài nguyên, công nghệ và thị trường trên phạm vi toàn cầu.

Vậy nên, trong bối cảnh nhu cầu năng lượng được dự báo tiếp tục tăng mạnh trong nhiều thập niên tới, việc các doanh nghiệp năng lượng tham gia các hoạt động M&A quốc tế không chỉ mang ý nghĩa kinh doanh mà còn giúp mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn lực chiến lược phục vụ phát triển đất nước. Thông qua M&A, doanh nghiệp có thể tham gia vào các dự án dầu khí, LNG, điện gió ngoài khơi, dịch vụ kỹ thuật năng lượng hoặc các doanh nghiệp sở hữu công nghệ tiên tiến tại nước ngoài. Đây là con đường giúp doanh nghiệp Việt Nam rút ngắn thời gian tích lũy năng lực, tiếp cận nhanh hơn với trình độ quản trị và công nghệ của thế giới.

2. Như đề cập ở trên, năng lực tự chủ, khả năng đáp ứng của ngành năng lượng quốc gia phụ thuộc rất lớn vào sức mạnh của các doanh nghiệp trong ngành. Một quốc gia khó có thể bảo đảm an ninh năng lượng bền vững nếu các doanh nghiệp năng lượng trong nước không đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi giá trị hoặc phụ thuộc quá lớn vào công nghệ, dịch vụ và nguồn lực bên ngoài. Ngược lại, khi doanh nghiệp Việt Nam có khả năng sở hữu, vận hành hoặc tham gia kiểm soát các tài sản chiến lược trong và ngoài nước, khả năng chống chịu trước các biến động của thị trường năng lượng toàn cầu cũng sẽ được nâng lên.

Đây chính là ý nghĩa lớn nhất của M&A nhìn từ góc độ an ninh năng lượng. Mỗi thương vụ giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô, làm chủ thêm công nghệ, gia tăng hiện diện trên thị trường quốc tế hoặc tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng đều góp phần củng cố năng lực nội sinh của ngành năng lượng Việt Nam. Nói cách khác, M&A không chỉ tạo ra giá trị cho doanh nghiệp mà còn tạo thêm “lớp đệm” cho an ninh năng lượng quốc gia.

M&A vì thế có thể nói là “chìa khóa” để tạo đột phá không chỉ với ngành năng lượng mà với hoạt động khác của nền kinh tế. Và với một nền kinh tế có độ mở cao, tốc độ tăng trưởng cao như Việt Nam, tiềm năng M&A được đánh giá là rất lớn.

Cái được, cái cấp bách của M&A là vậy nhưng thực tế cho thấy hoạt động này trong lĩnh vực năng lượng nói riêng tại Việt Nam lại rất khiêm tốn. Qua trao đổi với nhiều doanh nghiệp và nhiều chuyên gia trong lĩnh vực cho thấy, một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là tâm lý e ngại rủi ro trong các quyết định đầu tư, mua bán và sáp nhập.

Bản chất của M&A là hoạt động kinh doanh có mức độ rủi ro cao. Không có bất kỳ thương vụ nào bảo đảm thành công tuyệt đối. Ngay cả những tập đoàn hàng đầu thế giới cũng chấp nhận những khoản đầu tư chưa đạt kỳ vọng để đổi lấy cơ hội tăng trưởng dài hạn. Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước, việc đánh giá hiệu quả đầu tư đôi khi vẫn mang nặng tư duy “không được phép thất bại”, dẫn tới tâm lý thận trọng quá mức. Vì thế, không ít cơ hội M&A đã bị bỏ lỡ do quy trình phê duyệt kéo dài hoặc thiếu cơ chế xử lý những rủi ro phát sinh trong quá trình ra quyết định.

Nâng cao năng lực tự chủ năng lượng và bài toán M&A
Hoạt động M&A trong lĩnh vực dầu khí được xem là con đường ngắn nhất để doanh nghiệp gia tăng sản lượng khai thác.

Trong hoạt động M&A năng lượng, rủi ro không chỉ nằm ở biến động giá dầu, giá khí hay giá điện mà còn đến từ thay đổi chính sách, biến động thị trường quốc tế, tiến độ phát triển hạ tầng và những yếu tố địa chính trị khó lường. Nếu mọi rủi ro đều được đẩy hoàn toàn sang phía doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước, thì tâm lý thận trọng là điều khó tránh khỏi.

Cùng với đó, một nghịch lý đang tồn tại là doanh nghiệp được giao nhiệm vụ dẫn dắt đầu tư nhưng lại chưa được trao đầy đủ quyền chủ động để quyết định các cơ hội kinh doanh trong một thị trường biến động rất nhanh. Nếu doanh nghiệp không thể đưa ra quyết định kịp thời, cơ hội có thể thuộc về các đối thủ.

Đó là những rào cản đối với hoạt động M&A mà chúng ta phải thẳng thẳng thắn nhìn nhận và tháo gỡ.

3. Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu vừa bảo đảm đủ năng lượng cho tăng trưởng kinh tế, vừa nâng cao tính tự chủ trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng. Trong hành trình đó, M&A cần được nhìn nhận là một công cụ chiến lược, không chỉ trong phạm vi thị trường trong nước mà cả trên bình diện quốc tế. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, những quốc gia thành công trong phát triển năng lượng đều xây dựng được cơ chế phân bổ và chia sẻ rủi ro hợp lý giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Đối với các dự án có ý nghĩa chiến lược về an ninh năng lượng, bảo đảm chủ quyền quốc gia hoặc phát triển các ngành công nghệ mới, Nhà nước không thể chỉ yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ mà cần có cơ chế đồng hành thông qua các chính sách hỗ trợ và chia sẻ rủi ro phù hợp.

Do đó, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư, liên doanh, liên kết và M&A; đồng thời xây dựng cơ chế quản trị và phân bổ rủi ro phù hợp với đặc thù của các hoạt động đầu tư chiến lược là yêu cầu cấp bách. Bởi xét đến cùng, một nền năng lượng tự chủ phải được xây dựng trên nền tảng những doanh nghiệp đủ mạnh để cạnh tranh, đủ năng lực để vươn ra thế giới và đủ bản lĩnh để trở thành lực lượng nòng cốt trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Thực tế cho thấy, các tập đoàn năng lượng lớn trên thế giới đều được trao quyền rất lớn trong việc tìm kiếm cơ hội đầu tư, đàm phán hợp tác, thực hiện M&A và quản trị danh mục tài sản. Cơ quan quản lý nhà nước thực hiện vai trò giám sát, định hướng chiến lược thay vì can thiệp quá sâu vào các quyết định kinh doanh cụ thể. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp năng lượng được giao trọng trách bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Tự chủ không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Ngược lại, tự chủ phải đi kèm trách nhiệm giải trình, minh bạch hóa hoạt động và hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ. Khi đó, doanh nghiệp mới có đủ năng lực phản ứng nhanh với thị trường, tận dụng các cơ hội M&A và huy động hiệu quả các nguồn lực trong nước cũng như quốc tế.

Quan trọng hơn, cần có cơ chế bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, miễn là các quyết định được thực hiện đúng quy trình và minh bạch, vì lợi ích chung của doanh nghiệp và đất nước.

Nghị quyết của Đảng đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu xây dựng các doanh nghiệp nhà nước mạnh, đủ sức dẫn dắt nền kinh tế. Muốn vậy, không thể chỉ giao nhiệm vụ mà không trao quyền. Ở đó, quyền tự chủ trong hoạt động đầu tư, liên doanh, liên kết và M&A cần được mở rộng hơn, đi đôi với trách nhiệm giải trình và cơ chế giám sát minh bạch. Khi được trao quyền đầy đủ, các doanh nghiệp mới có thể chủ động tìm kiếm tài sản tốt, mở rộng thị trường, gia tăng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Việt Nam không thiếu nhà đầu tư quan tâm đến lĩnh vực năng lượng. Điều mà các nhà đầu tư quan tâm nhất là tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của chính sách. Các dự án năng lượng có thời gian thu hồi vốn kéo dài từ 15-30 năm, thậm chí lâu hơn đối với các dự án dầu khí ngoài khơi hay điện gió ngoài khơi. Vì vậy, nhà đầu tư không chỉ đánh giá hiệu quả tài chính mà còn xem xét khả năng kiểm soát các rủi ro về chính sách, thị trường, tỷ giá, pháp lý và cơ chế giá.

Tin rằng, khi gỡ được những nút thắt đó, M&A ở Việt Nam sẽ có những bước tiến mạnh mẽ, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, qua đó sẽ góp phần giải quyết bài toán năng lượng "đi trước một bước" trong kỷ nguyên mới!


Cảng Phước An dự kiến lập công ty con vốn 500 tỷ đồng
Cảng Phước An dự kiến lập công ty con vốn 500 tỷ đồng
17/11/2026 Doanh nghiệp

Cảng Phước An dự kiến lập công ty con vốn 500 tỷ đồng, hoạt động trong lĩnh vực cảng biển, logistics và khu công nghiệp.

AMY Grupo lên HOSE ngày 20/11, vốn hóa gần 7.900 tỷ đồng
AMY Grupo lên HOSE ngày 20/11, vốn hóa gần 7.900 tỷ đồng
17/11/2026 Doanh nghiệp

Cổ phiếu AMY sẽ giao dịch trên HOSE từ ngày 20/11/2026 với giá tham chiếu 48.900 đồng/cổ phiếu. Trước khi lên sàn, AMY Grupo đã hoàn tất đợt IPO, huy động gần 787,3 tỷ đồng.

Tập đoàn Hoà Phát của tỷ phú Trần Đình Long tiếp tục 'đổ' tiền vào mảng năng lượng tái tạo
Tập đoàn Hoà Phát của tỷ phú Trần Đình Long tiếp tục "đổ" tiền vào mảng năng lượng tái tạo
17/11/2026 Doanh nghiệp

Sắp tới, Tập đoàn Hoà Phát sẽ chi gần 650 tỷ đồng để thành lập Công ty Năng lượng tái tạo, trong bối cảnh doanh nghiệp này liên tục có động thái mở rộng…

Hòa Phát rót gần 650 tỷ đồng thành lập công ty năng lượng tái tạo
Hòa Phát rót gần 650 tỷ đồng thành lập công ty năng lượng tái tạo
16/11/2026 Doanh nghiệp

Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG) thông qua việc góp 649,87 tỷ đồng, tương đương 99,98% vốn điều lệ, để thành lập Công ty cổ phần Năng lượng tái tạo Hòa Phát...

Taseco Land hạ gần 30% kế hoạch doanh thu năm 2026
Taseco Land hạ gần 30% kế hoạch doanh thu năm 2026
16/11/2026 Doanh nghiệp

Taseco Land điều chỉnh giảm gần 30% kế hoạch doanh thu và 27,9% mục tiêu lợi nhuận sau thuế năm 2026. Lợi nhuận sau thuế 9 tháng của doanh nghiệp vẫn tăng hơn 80% so...

Tập đoàn Hà Đô hoàn thành 53% kế hoạch lợi nhuận cả năm sau 9 tháng
Tập đoàn Hà Đô hoàn thành 53% kế hoạch lợi nhuận cả năm sau 9 tháng
14/11/2026 Doanh nghiệp

Trong quý III/2026, Tập đoàn Hà Đô ghi nhận lợi nhuận sau thuế đạt 228 tỷ đồng. Lũy kế 9 tháng, lãi sau thuế tăng nhẹ 8% so với cùng kỳ, đạt hơn 614 tỷ...

Bia Sài Gòn – Miền Trung chốt tạm ứng cổ tức tiền mặt 20%
Bia Sài Gòn – Miền Trung chốt tạm ứng cổ tức tiền mặt 20%
13/11/2026 Doanh nghiệp

Bia Sài Gòn – Miền Trung chốt ngày 25/11 để tạm ứng cổ tức tiền mặt tỷ lệ 20%, dự kiến chi gần 60 tỷ đồng. Trong 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần...

Taseco Airs tạm ứng cổ tức 20%, lãi 9 tháng tăng 30%
Taseco Airs tạm ứng cổ tức 20%, lãi 9 tháng tăng 30%
13/11/2026 Doanh nghiệp

Taseco Airs chốt ngày 19/11 đăng ký cuối cùng để tạm ứng cổ tức năm 2026 bằng tiền mặt, dự chi gần 108 tỷ đồng. Sau 9 tháng, doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận sau...

Nhà Khang Điền (KDH): Nhóm VinaCapital liên tục nâng sở hữu, nhóm Dragon Capital lại bán ra
Nhà Khang Điền (KDH): Nhóm VinaCapital liên tục nâng sở hữu, nhóm Dragon Capital lại bán ra
13/11/2026 Doanh nghiệp

Nhóm quỹ đầu tư VinaCapital vừa hoàn tất mua vào hàng chục triệu cổ phiếu KDH của Nhà Khang Điền để gia tăng tỷ lệ sở hữu…

Dược Hậu Giang sắp chi hơn 780 tỷ đồng tạm ứng cổ tức
Dược Hậu Giang sắp chi hơn 780 tỷ đồng tạm ứng cổ tức
12/11/2026 Doanh nghiệp

Với hơn 130,7 triệu cổ phiếu đang lưu hành, Dược Hậu Giang dự kiến phải chi hơn 784 tỷ đồng cho đợt tạm ứng cổ tức này…

Cao su Đồng Phú trả cổ tức tiền mặt 14%, lãi 9 tháng tăng 49%
Cao su Đồng Phú trả cổ tức tiền mặt 14%, lãi 9 tháng tăng 49%
11/11/2026 Doanh nghiệp

Cao su Đồng Phú chốt ngày 16/11 đăng ký cuối cùng để trả cổ tức năm 2025 bằng tiền mặt, tỷ lệ 14%, dự kiến chi gần 122 tỷ đồng. Trong 9 tháng đầu năm...

VLXD Biên Hòa tạm ứng cổ tức 25%, lãi 9 tháng tăng 182%
VLXD Biên Hòa tạm ứng cổ tức 25%, lãi 9 tháng tăng 182%
11/11/2026 Doanh nghiệp

VLXD Biên Hòa chốt tạm ứng cổ tức tiền mặt tỷ lệ 25%, dự chi gần 117 tỷ đồng. Lũy kế 9 tháng năm 2026, doanh nghiệp lãi ròng gần 566 tỷ đồng, tăng 182%...

PNJ muốn thoái toàn bộ 65% vốn tại An Tín sau 8 tháng thành lập
PNJ muốn thoái toàn bộ 65% vốn tại An Tín sau 8 tháng thành lập
11/11/2026 Doanh nghiệp

PNJ từng phê duyệt góp 32,5 tỷ đồng để thành lập CTCP Giải pháp Tài sản An Tín hồi đầu năm. Đến nay chưa đầy 8 tháng, doanh nghiệp thông qua chủ trương thoái toàn...

PJICO lãi 9 tháng tăng 10%, tiền gửi ngân hàng vượt 5.000 tỷ đồng
PJICO lãi 9 tháng tăng 10%, tiền gửi ngân hàng vượt 5.000 tỷ đồng
11/11/2026 Doanh nghiệp

Lợi nhuận trước thuế quý III/2026 của PJICO tăng gần 20% so với cùng kỳ. Sau 9 tháng, lợi nhuận tài chính tăng gần 55% trong khi biên lợi nhuận bảo hiểm thu hẹp, với...

REE muốn mở rộng hệ sinh thái cơ điện thông qua M&A
REE muốn mở rộng hệ sinh thái cơ điện thông qua M&A
10/11/2026 Doanh nghiệp

Trước nhu cầu công việc gia tăng mạnh, Công ty CP Cơ điện lạnh (HoSE: REE) đang hướng tới mở rộng năng lực thi công của REE M&E thông qua sáp nhập thêm các doanh nghiệp nhỏ.

TCBS dự kiến rót gần 1.100 tỷ đồng vào TCEX, hướng tới vốn điều lệ 10.000 tỷ đồng
TCBS dự kiến rót gần 1.100 tỷ đồng vào TCEX, hướng tới vốn điều lệ 10.000 tỷ đồng
10/11/2026 Doanh nghiệp

Công ty Cổ phần Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) phê duyệt phương án mua cổ phần tại TCEX với tổng giá trị tối đa gần 1.100 tỷ đồng, đáp ứng các...

Taseco Land giải thể công ty con có vốn điều lệ 400 tỷ đồng
Taseco Land giải thể công ty con có vốn điều lệ 400 tỷ đồng
10/11/2026 Doanh nghiệp

Taseco Land vừa thông qua chủ trương giải thể một doanh nghiệp khu công nghiệp có vốn điều lệ 400 tỷ đồng. Tuy nhiên, doanh nghiệp lại góp vốn thành lập loạt pháp nhân mới.

Bảo hiểm PVI về đích sớm kế hoạch kinh doanh năm 2026, lợi nhuận vượt gần 60% chỉ tiêu cả năm
Bảo hiểm PVI về đích sớm kế hoạch kinh doanh năm 2026, lợi nhuận vượt gần 60% chỉ tiêu cả năm
09/11/2026 Doanh nghiệp

Hoàn thành kế hoạch doanh thu và vượt gần 60% chỉ tiêu lợi nhuận trước thuế khi năm tài chính vẫn còn hai tháng, Bảo hiểm PVI tiếp tục ghi dấu ấn về hiệu quả...

Sở hữu vị trí mặt biển Đà Nẵng, Sun Saphia Residence đón trọn dòng khách du lịch và chuyên gia quốc tế
Sở hữu vị trí mặt biển Đà Nẵng, Sun Saphia Residence đón trọn dòng khách du lịch và chuyên gia quốc tế
06/11/2026 Doanh nghiệp

Tọa lạc tại vị trí kim cương, chỉ “vài bước chân” chạm biển, Sun Saphia Residence kết nối không gian biển và nhịp sống đô thị Đà Nẵng, thỏa mãn mục đích an cư...