Thuế đối ứng của Mỹ: Thách thức mới cho xuất khẩu Việt Nam và thị trường chứng khoán
Chính sách thuế nhập khẩu đối ứng (reciprocal tariffs) của Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa có hiệu lực vào ngày 9/4 đang tạo ra những chấn động đối với thương mại toàn cầu. Theo báo cáo mới nhất từ Trung tâm Phân tích của Công ty Cổ phần Chứng khoán Dầu khí (PSI), Việt Nam với mức thặng dư thương mại song phương với Mỹ đạt kỷ lục 123,5 tỷ USD trong năm 2024 - là một trong những mục tiêu được Mỹ xác định có mức thâm hụt thương mại lớn và chính sách thuế không công bằng đối với hàng hóa của nước này.

Theo báo cáo của Trung tâm Phân tích thuộc Công ty Cổ phần Chứng khoán Dầu khí (PSI), Việt Nam đang bị Mỹ áp thuế đối ứng do vi phạm cả hai tiêu chí cốt lõi trong chính sách mới của chính quyền Tổng thống Trump.

Thứ nhất, Việt Nam có mức thặng dư thương mại song phương với Mỹ rất lớn. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ đã tăng 23%, góp phần đẩy thặng dư thương mại lên mức kỷ lục 123,5 tỷ USD – tương đương 26,4% GDP quốc gia. Đáng chú ý, một phần đáng kể sự gia tăng này, được phía Mỹ cho rằng, đến từ việc các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư sản xuất tại Việt Nam nhằm né tránh các mức thuế mà Mỹ áp đặt lên hàng hóa Trung Quốc.

Thứ hai, mức thuế nhập khẩu trung bình mà Việt Nam đang áp dụng đối với hàng hóa nước ngoài, trong đó có hàng Mỹ, cao hơn Mỹ khoảng 7%. Điều này bị phía Mỹ xem là một chính sách thuế bất công, làm trầm trọng thêm tình trạng mất cân đối thương mại giữa hai nước.
Tác động trực tiếp tới các ngành xuất khẩu trọng điểm
Phân tích từ PSI cho thấy, các ngành có tỷ trọng xuất khẩu lớn sang Mỹ như thiết bị điện tử và máy móc (chiếm 37%), dệt may và giày dép (21%), cùng với gỗ và sản phẩm gỗ (8%) sẽ là những lĩnh vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất nếu Mỹ chính thức áp thuế đối ứng. Nguyên nhân chính nằm ở sự chênh lệch thuế suất đáng kể giữa hai quốc gia.
Trong đó, ngành gỗ được nhận định là dễ tổn thương nhất do khả năng tìm kiếm thị trường thay thế trong ngắn hạn là rất hạn chế. Ngược lại, các tập đoàn đa quốc gia trong ngành điện tử có thể chủ động hơn trong việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng hoặc chuyển dịch một phần sản xuất sang các quốc gia khác để tránh rủi ro từ chính sách thuế mới.

Ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý thị trường chứng khoán
Chính sách thuế đối ứng không chỉ gây áp lực lên doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Những nhóm ngành gắn liền với xuất khẩu như dệt may, đồ gỗ, thiết bị điện tử, khu công nghiệp và logistics sẽ chịu tác động mạnh nhất do lo ngại về suy giảm đơn hàng và lợi nhuận.
Không dừng lại ở đó, khả năng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vốn là một trong những động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế và thị trường chứng khoán Việt Nam cũng sẽ bị ảnh hưởng. Các nhà đầu tư quốc tế đang có xu hướng đánh giá lại chiến lược “China+1” khi mà rủi ro thương mại với Mỹ ngày càng rõ nét hơn. Điều này đặt ra thách thức lớn cho Việt Nam trong việc duy trì dòng vốn FDI ổn định trong thời gian tới.
Giải pháp ứng phó và cơ hội đàm phán
Tuy vậy, theo PSI, Việt Nam vẫn còn cơ hội để thương lượng và giảm thiểu tác động từ chính sách thuế đối ứng của Mỹ thông qua các biện pháp điều chỉnh chính sách thuế. Một số đề xuất đang được đàm phán bao gồm việc giảm thuế nhập khẩu đối với khí hóa lỏng LNG của Mỹ từ 5% xuống còn 2%, thuế đối với ô tô từ 45–64% xuống còn 32%, và thuế ethanol từ 10% xuống 5%.
Bên cạnh đó, động thái cho phép SpaceX – tập đoàn công nghệ của tỷ phú Elon Musk thí điểm cung cấp dịch vụ Internet vệ tinh Starlink tại Việt Nam cũng được coi là tín hiệu tích cực cho mối quan hệ hợp tác công nghệ và thương mại giữa hai nước. Đây có thể là cơ sở hỗ trợ thêm cho các nỗ lực đàm phán thuế quan giữa Việt Nam và Mỹ.
Tác động dây chuyền không thể xem nhẹ
Ngay cả trong kịch bản Việt Nam không bị Mỹ áp dụng thuế quan cứng rắn, thì những biến động từ cuộc chiến thương mại rộng khắp giữa Mỹ – Trung – EU vẫn có thể gây đảo lộn chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất, xuất khẩu và đầu tư tại Việt Nam trong thời gian tới.
Đặc biệt, các doanh nghiệp đang phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu đầu vào từ nước ngoài như ngành thép, nhôm và dệt may có thể bị yêu cầu điều chỉnh lại chuỗi cung ứng để tránh bị quy kết là hành vi “lẩn tránh thuế” – một yếu tố rủi ro cần được giám sát chặt chẽ.
Cần linh hoạt và chủ động
Trong bối cảnh chính sách thương mại quốc tế ngày càng khó đoán định, chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động thích ứng bằng cách điều chỉnh chính sách thuế phù hợp, đẩy mạnh đàm phán song phương với Mỹ, đồng thời đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để giảm thiểu phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.
Đối với thị trường chứng khoán, các nhà đầu tư cũng cần thận trọng hơn, theo sát các diễn biến chính sách và phản ứng của cơ quan chức năng. Việc cơ cấu lại danh mục đầu tư theo hướng giảm rủi ro từ các ngành xuất khẩu sang Mỹ có thể là chiến lược hợp lý trong thời điểm hiện tại.
TIN LIÊN QUAN
Doanh thu tăng nhưng áp lực nợ vay tăng, Tisco tìm lối thoát bằng hợp đồng phôi thép 10.000 tấn từ Thái Hưng
Trong khi doanh thu tăng trưởng, Tisco vẫn phải đối mặt với gánh nặng nợ vay và dự án dở dang kéo dài, yếu tố khiến kiểm toán đặt dấu hỏi về tính liên tục...
FPT Retail (FRT) chính thức bắt tay V-Green, biến hàng trăm cửa hàng FPT Shop thành trạm sạc ô tô điện
Nửa đầu 2025, FPT Retail ghi nhận doanh thu 23.060 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 479 tỷ đồng – tăng 199% so với cùng kỳ....
Tạm hoãn chia cổ tức, Becamex IDC (BCM) gây chú ý với kế hoạch đổi tên và dời trụ sở
Becamex IDC vừa công bố kế hoạch đổi tên, dời trụ sở, trong bối cảnh doanh thu và lợi nhuận nửa đầu năm 2025 tăng mạnh.
Cổ phiếu ORS vừa được cởi trói, TPBank rục rịch lên kế hoạch thâu tóm TPS trở thành công ty con
Cổ phiếu ORS của CTCP Chứng khoán Tiên Phong (TPS) vừa được HoSE gỡ cảnh báo, mở đường cho việc cấp margin trở lại. Cùng thời điểm, TPBank công bố kế hoạch mua...
Alphanam E&C báo lãi bùng nổ, Phó Tổng giám đốc đột ngột xin từ nhiệm
Doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng mạnh, nhưng Alphanam E&C lại chứng kiến biến động nhân sự cấp cao ngay giữa năm 2025.
Gelex và Red Capital rút lui, SSG Group thế chân thành cổ đông lớn Seaprodex
Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh tình hình kinh doanh của Seaprodex nửa đầu năm 2025 đã có dấu hiệu khởi sắc nhưng vẫn đối mặt nhiều áp lực tài chính.
Vinamilk: Đóng góp gần 70% tổng ngân sách ngành sữa trong PRIVATE 100
Là thương hiệu sữa tiềm năng nhất thế giới, Vinamilk không chỉ khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ sữa toàn cầu, mà còn đóng góp tích cực cho ngân sách...
ROX Tower rực rỡ cờ hoa, lan tỏa tinh thần tự hào Việt Nam
Hòa vào không khí lịch sử kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, toà nhà ROX Tower đã mang đến “bức tường yêu nước”...
Tập đoàn T&T Group vinh dự nhận bằng khen của UBND thành phố Hà Nội
Tập đoàn T&T Group vừa vinh dự được Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội tặng Bằng khen vì đã có thành tích trong phong trào thi đua khối Doanh nghiệp giai đoạn 2023-2024...
Con trai bầu Đức muốn mua hàng chục triệu cổ phiếu HAG sau khi HAG chính thức thoát diện cảnh báo
Sau nhiều năm nằm trong diện cảnh báo, cổ phiếu HAG của Hoàng Anh Gia Lai vừa chính thức thoát “án treo”. Ngay sau thông tin này, thị trường ghi nhận động thái...
Lợi nhuận giảm mạnh, Thép Nam Kim công bố thêm thông tin bị phạt thuế
Sau 4 phiên giảm liên tiếp, cổ phiếu NKG bất ngờ đảo chiều tăng trong phiên giao dịch mới đây, dù doanh nghiệp vẫn đối mặt với khó khăn kép...
Vận tải biển Vosco (VOS) chuẩn bị chia cổ tức sau 14 năm
Trong bối cảnh thị trường vận tải biển đầy khó khăn, CTCP Vận tải biển Việt Nam vẫn quyết định chia cổ tức 11% bằng tiền mặt, chi trả vào tháng 10 tới.
Ngành thép Việt Nam đón sóng phục hồi từ “chống cạnh tranh tiêu cực” của Trung Quốc
Trong bối cảnh thị trường thép toàn cầu đang chịu áp lực dư cung và giá bán ở mức thấp kéo dài, chính sách mới “chống cạnh tranh tiêu cực” (anti-involution) từ Trung Quốc,...
Đạm Phú Mỹ (DPM) phát hành hơn 288 triệu cổ phiếu, vốn điều lệ “nhảy vọt” gần 6.800 tỷ đồng
Tăng vốn điều lệ lên gần 6.800 tỷ đồng, doanh thu và lợi nhuận đều tăng mạnh, Đạm Phú Mỹ đang khẳng định vị thế dẫn đầu ngành phân bón.
Vi phạm công bố thông tin, Địa ốc Khang An bị xử phạt 100 triệu đồng
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa ban hành Quyết định số 214/QĐ-XPHC ngày 21/8/2025, xử phạt vi phạm hành chính đối...
SCG đạt doanh thu kỷ lục, báo tin vui loạt dự án lớn trước thềm sáp nhập Sunshine Group
Doanh thu bật tăng mạnh, hàng loạt dự án mới được khởi động – SCG đang cho thấy một chiến lược tấn công dồn dập tại thị trường Việt Nam trước thềm sáp nhập...
THACO - Bước ngoặt tái cấu trúc vì một nền quản trị hiện đại
THACO đang chuyển mình mạnh mẽ theo định hướng chiến lược công nghiệp và số hóa, khi Chủ tịch HĐQT Trần Bá Dương chính thức công bố...
Doanh nghiệp Việt củng cố nội lực trước thềm kỷ nguyên vươn mình
Việt Nam đang bước vào giai đoạn bản lề để bứt phá về kinh tế và vị thế quốc gia. Đồng hành cùng đất nước, ROX Group triển khai chiến lược quản trị hiện đại,...
Tập đoàn Alphanam bứt tốc với 5 dự án “khủng” tại Cần Thơ, tham vọng khởi công trong năm 2025
Tập đoàn Alphanam bày tỏ tham vọng đầu tư 5 dự án quy mô lớn tại Cần Thơ, từ khu đô thị hàng trăm ha đến tổ hợp khách sạn – thương mại cao cấp.
Xem nhiều




