Mở rộng đối tượng ưu tiên mua nhà ở xã hội: Cơ hội an cư cho nhiều gia đình

Khoảng trống chính sách đã được nhìn thấy

Ngày 8/12, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp nghe báo cáo dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về một số cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc trong phát triển nhà ở xã hội.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, đến nay cả nước có 696 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô 637.048 căn. Trong đó đã hoàn thành 128.648 căn, đang xây dựng 123.057 căn và 358.343 căn đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. Các địa phương đã quy hoạch khoảng 1.427 vị trí, với diện tích khoảng 9.830 ha đất để làm nhà ở xã hội.

Tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh đề nghị mở rộng đối tượng với hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất nông nghiệp, đất sản xuất để xây dựng dự án nhà ở xã hội. Đây là nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thu hồi đất nhưng trước đây chưa nằm trong diện ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội.

Dự thảo Nghị quyết cũng đề xuất cho phép chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được lựa chọn áp dụng quy định về cấp giấy phép xây dựng theo Nghị quyết số 201/2025/QH15 — Thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội; hoặc theo điểm c khoản 1 Điều 56 Luật Đường sắt số 95/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung điểm h khoản 2 Điều 89 Luật Xây dựng) về các công trình được miễn giấy phép xây dựng.

Một số ý kiến tại cuộc họp đề nghị Bộ Xây dựng xem xét lại đề xuất phát triển loại hình nhà ở xã hội là nhà ở riêng lẻ và giao UBND cấp tỉnh căn cứ điều kiện cụ thể của địa phương trình HĐND cấp tỉnh quy định, trừ các thành phố trực thuộc Trung ương và các khu vực nằm trong địa giới hành chính phường thuộc tỉnh.

Đối với các dự án nhà ở xã hội đã được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng chưa có quy hoạch chi tiết, quy hoạch phân khu thì được lập, thẩm định và phê duyệt đồng thời quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết, với yêu cầu bảo đảm sự phù hợp giữa các cấp độ quy hoạch và xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan phê duyệt. Cơ chế này nhằm giải quyết những khó khăn trong quá trình triển khai dự án nhà ở xã hội, nhất là việc điều chỉnh quy hoạch khi có thay đổi về tầng cao, hệ số sử dụng đất và các chỉ tiêu liên quan.

Hồ sơ mua nhà ở xã hội phải đơn giản, rõ ràng và dễ thực hiện

Về quy định đề xuất bổ sung đối tượng mua nhà ở xã hội là người có đất ở, đất sản xuất hoặc nhà ở bị thu hồi khi triển khai dự án nhà ở xã hội, Phó Thủ tướng cho rằng đây là nội dung vượt luật, do đó phải báo cáo cấp thẩm quyền trước khi trình Chính phủ xem xét, quyết định.

Phó Thủ tướng thống nhất quan điểm không bỏ giấy phép xây dựng; thay vào đó, các thủ tục gồm chủ trương đầu tư, môi trường, phòng cháy chữa cháy và cấp phép xây dựng sẽ được tích hợp vào một bộ hồ sơ để cấp một giấy phép, đồng thời phải bảo đảm đầy đủ các tiêu chí về an toàn, chất lượng công trình, môi trường và phòng cháy chữa cháy.

Về loại hình nhà ở xã hội, Phó Thủ tướng yêu cầu tuân thủ quy định của Luật Nhà ở 2023 và quy hoạch chi tiết trong xác định loại hình nhà ở xã hội. Việc phát triển nhà ở xã hội ưu tiên mô hình chung cư cao tầng, bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và đáp ứng các tiêu chuẩn quy hoạch. Trường hợp đặc biệt, nếu dự án nhà ở xã hội được triển khai tại xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo quy định của Thủ tướng Chính phủ, có thể được xây dựng dưới dạng nhà ở riêng lẻ.

Cho ý kiến chỉ đạo về đơn giản hóa quy trình, thủ tục xét duyệt mua nhà ở xã hội, Phó Thủ tướng yêu cầu xây dựng bộ hồ sơ đơn giản, rõ ràng và dễ thực hiện. Cơ quan quản lý cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang xác nhận điều kiện của người lao động theo thẩm quyền và chịu trách nhiệm về nội dung xác nhận.

Sở Xây dựng tổng hợp danh sách người đủ điều kiện, chuyển cho chủ đầu tư để tổ chức bốc thăm công khai, bảo đảm minh bạch. Hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội có giá trị sử dụng trong vòng một năm; hết thời hạn, người có nhu cầu mua nhà ở xã hội tiếp tục nộp lại với thủ tục đơn giản hơn.

Bàn luận xung quanh vấn đề này, nhiều người dẫn chứng thực tế, không ít trường hợp sau khi bàn giao đất, người dân nhận tiền đền bù nhưng không đủ mua nhà mới, buộc phải đi thuê trọ dài hạn.

Với đề xuất đang được xem xét, những trường hợp bị thu hồi đất có cơ hội được xét ưu tiên, rút ngắn thời gian chờ đợi và tăng khả năng tiếp cận nhà ở xã hội.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đề nghị Bộ Xây dựng tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết với hai nội dung chính: cơ chế lập, điều chỉnh quy hoạch chi tiết cho dự án nhà ở xã hội và đề xuất bổ sung đối tượng được mua nhà ở xã hội.

Nếu đề xuất được cấp thẩm quyền chấp thuận, chính sách này sẽ tạo "lưới đỡ" bảo đảm họ không bị tụt lại trong quá trình phát triển. Nhà ở xã hội không chỉ là một căn hộ, mà còn là điều kiện để phụ nữ ổn định việc làm, chăm sóc con cái và lập kế hoạch tài chính dài hạn.