Làm gì khi càng mua năng lượng tái tạo càng lỗ?

Đề nghị gia hạn cơ chế giá FIT cho điện gió

Phát biểu tại Hội nghị Năng lượng gió Việt Nam - Vietnam Wind Power 2021, ông Bùi Văn Thịnh đã nhắc đến "cuộc đua" giá FIT điện gió trước thời hạn ngày 30/10/2021 vừa qua.

Ông Thịnh cho rằng, cần gia hạn cơ chế giá FIT cho các nhà đầu tư chưa kịp về đích. Bởi trong thời gian qua vì lý do dịch bệnh, nhiều dự án không thể kịp đưa vào vận theo để hưởng ưu đãi giá FIT theo Quyết định 39 của Chính phủ, vì vậy rất cần có sự linh hoạt, gia hạn chính sách giá FIT để “cứu” các doanh nghiệp này.

Đại diện doanh nghiệp đầu tư điện gió cho rằng cần có sự linh hoạt, gia hạn chính sách giá FIT để hỗ trợ nhà đầu tư.

"Nên gia hạn giá FIT cho các nhà đầu tư điện gió để những dự án đang về đích có thể có doanh thu nhưng giá như thế nào cần được xem xét cẩn trọng, cân đối hài hoà lợi ích giữa các nhà đầu tư với nhau. Kể từ sau ngày 1/11, chúng ta vẫn giữ cơ chế giá FIT nhưng có thể mỗi tháng sẽ giảm đi 1% và nếu kéo dài cơ chế giá FIT đến năm 2023 giá FIT sẽ giảm 24%. Điều này sẽ giải quyết được vấn đề giá cho các dự án đang tồn tại và cho cả dự án sắp chuẩn bị đầu tư khi chưa có cơ chế đấu thầu”, ông Thịnh kiến nghị.

Tính toán lại giá điện để tăng thêm điện sạch

Nói về cơ chế đầu tư lưới điện để truyền tải năng lượng tái tạo khi nguồn điện này chiếm tỉ trọng ngày càng lớn, ông Thịnh cho biết, hiện nay lưới điện Việt Nam tương đối độc lập, chưa có liên kết vùng, mới chỉ có lưới điện 110kV với Campuchia, lưới 500kV với Lào và lưới 220KV với Trung Quốc, nhưng công suất còn rất nhỏ.

Khi tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng lớn, theo ông Thịnh, cần phải có liên kết vùng để điều hoà lưới điện và hài hoà câu chuyện điều độ hệ thống điện.

Chủ tịch Hiệp hội Điện gió, mặt trời Bình Thuận phân tích, hiện nay, giá bán điện bình quân là 7,5-7,8 cent/kWh (hơn 1.800 đồng/số), nhưng EVN đã phải mua điện giá cao hơn 8 cent/kWh. Cụ thể, giá FIT ưu đãi cho điện gió trên biển là 9,8 cent/kWh (tương đương 2.223 đồng/kWh) và trên bờ là 8,5 cent/kWh (khoảng 1.927 đồng/kWh), điện mặt trời có thời điểm lên tới 9,35 cent/kWh (2.086 đồng/kWh)... chưa kể chi phí truyền tải và phân phối.

“EVN lấy đâu ra tiền đề bù do càng mua năng lượng tái tạo càng lỗ, nhất là khi chúng ta đang tiếp tục chiến lược phát triển năng lượng tái tạo, giảm điện than? Do đó, cần phải xem xét lại giá điện, làm sao để win - win cho cả người mua lẫn người bán mà vẫn đảm bảo mục tiêu hỗ trợ cho các hộ nghèo về giá? Tôi cho rằng, với những hộ sử dụng dưới 100 kWh/tháng thì chúng ta hoàn toàn có thể áp dụng giá điện hỗ trợ, còn những hộ sử dụng mức cao hơn thì cần xem xét lại. Chứ bây giờ cứ bù chéo lẫn nhau, dẫn đến cắt giảm công suất thì lãng phí.

Ước tính, bình quân 1 dự án năng lượng tái tạo cắt dưới 10%, 1 MW công suất sẽ thất thoát 500 triệu đồng/năm, thì với công suất 24.000 MW năng lượng tái tạo, sẽ thất thoát hơn 12 tỷ đồng/năm. Thất thoát này có thể hỗ trợ EVN nâng cấp lưới điện”, ông Thịnh nêu quan điểm.

Bà Trần Thị Hồng Lan, Phó Cục trưởng Cục Ứng dụng và Phát triển công nghệ - Bộ Khoa học và Công nghệ cho hay, quá trình chuyển dịch năng lượng, điện gió nói chung và điện gió ngoài khơi nói riêng là chìa khóa để Việt Nam thực hiện mục tiêu đề ra. Nhưng điều cần thiết không chỉ ở cơ chế, chính sách mà còn ở công nghệ, như: lắp đặt, vận hành, giám sát, bảo trì, xử lý tái chế, nhân lực, tạo ra những mô hình mới trong ngành năng lượng nói riêng và các ngành khác nói chung. Do vậy, các chính sách cần phải hỗ trợ và tạo điều kiện thúc đẩy các dự án.

Theo ông Niels Holst, đại diện Copenhagen Offshore Partners là đơn vị quản lý dự án điện gió ngoài khơi La Gàn, Việt Nam giống Đan Mạch khi đang thực hiện quá trình chuyển dịch từ điện than sang năng lượng tái tạo và sử dụng các công nghệ mới theo xu hướng phát triển xanh.

Khả năng vay vốn của các hợp đồng mua bán điện rất quan trọng. Việt Nam đã hết cơ chế giá FIT nên nếu vay vốn ngân hàng để đầu tư vào các dự án với giá trị lên tới cả tỉ USD thì sẽ phải cân đối rất nhiều yếu tố. Những dự án sẽ gặp khó với cơ chế tài chính hiện tại để có thể đi vào vận hành, đạt hiệu quả năng lượng.

“Về lưới điện, kinh nghiệm từ các quốc gia trên thế giới, khu vực tư nhân tham gia vào đầu tư lưới điện rất nhiều như ở Đức. Việt Nam có thể tham khảo cho tư nhân đầu tư vào lĩnh vực này. Nhưng, phải giảm những thách thức với lưới điện cũng như huy động nguồn đầu tư từ khu vực tư nhân vào lĩnh vực này và chúng tôi rất sẵn sàng hợp tác đầu tư”, ông Niels Holst nói.