Cần nâng mức thuế với bất động sản bỏ hoang, lãng phí, dự án chậm tiến độ

Chủ trương đánh thuế với bất động sản bỏ hoang, lãng phí, dự án chậm tiến độ

Luật Đất đai 2024 sau khi có hiệu lực đã hoàn thiện thêm khung pháp lý về nhà ở, bất động sản. Tuy nhiên, qua quá trình thực tế, một số điểm trong luật cần sửa đổi. Theo đánh giá, Luật Đất đai và các văn bản quy định chi tiết thi hành Luật có nhiều nội dung mới mang tính đột phá quan trọng góp phần vào mục tiêu hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất như: quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; tài chính đất đai, giá đất, cấp giấy chứng nhận chuyển sử dụng đất. Những vấn đề phát sinh trên thực tế cần được sửa đổi để Luật và các quy định tiếp tục đảm bảo được quyền lợi người dân, là công cụ hữu hiệu để quản lý và điều tiết thị trường. 

Trong cuộc họp cho ý kiến về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) diễn ra vào giữa tháng 8 vừa qua, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã phát biểu chỉ đạo, yêu cầu Bộ Tài chính cần tiếp tục duy trì nguyên tắc và chủ trương thuế bất động sản nên đánh vào nhà đất, bất động sản bỏ hoang, lãng phí, không sử dụng, dự án chậm tiến độ, không đánh vào dự án sử dụng đất để phát triển, dự án sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai. Phó Thủ tướng cho rằng trước hết cần bảo đảm mối liên kết chặt chẽ giữa quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch tỉnh với các loại quy hoạch xây dựng đô thị, nông thôn, tránh chồng chéo, lãng phí. Với các dự án đất đai, bất động sản bị vướng mắc tồn đọng, yêu cầu dự thảo phải có công cụ pháp lý để giải quyết dứt điểm, tránh lãng phí.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sau 1 năm thực hiện Luật Đất đai 2024 thì nhiều tồn tại, vướng mắc đã bộc lộ. Tình trạng dự án treo do một phần diện tích đất không thể thỏa thuận chuyển nhượng làm lãng phí nguồn lực đất đai, chậm tiến độ đầu tư. Quy định thu hồi đất phải sau khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chưa phù hợp với yêu cầu cấp bách của nhiều dự án quan trọng.

Không đánh thuế 20% dựa trên lãi bất động sản nhưng sẽ nghiên cứu thuế với bất động sản bỏ hoang

Các chính sách, quyết định về đất đai, bất động sản có sự phối hợp của 3 Bộ, bao gồm: Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính. Trong đó, các đại diện Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính đều nhiều lần lên tiếng khẳng định việc phải làm sao để các chính sách thuế trở thành công cụ hữu hiệu để điều tiết thị trường, ngăn chặn tình trạng đầu cơ thổi giá, ngăn chặn tình trạng bỏ hoang, lãng phí bất động sản, thúc đẩy giao dịch minh bạch. 

Trong việc nghiên cứu áp dụng chính sách thuế với mức 20% dựa trên lãi chuyển nhượng bất động sản, áp dụng các mức thuế khác nhau theo thời gian nắm giữ, Bộ Tài chính cho rằng chính sách này nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ, thổi giá. Bộ Xây dựng sau đó đã ủng hộ đề xuất này. Tuy nhiên, sau khi nghiên cứu đánh giá tình hình hình thực tế, chính sách này đã được đưa ra khỏi đề xuất, chưa được thực hiện. 

Một chuyên gia về bất động sản cho biết ý kiến: "Trên thực tế, nhiều người ủng hộ chính sách này, ta cần nghiên cứu thêm. Tình trạng lướt sóng, bán nhanh ăn chênh vẫn diễn ra trên thị trường. Chẳng hạn, khi tiến hành đấu giá đất, chỉ vừa có kết quả đấu giá là cò ở bên ngoài đã lập tức rao bán đất đấu giá đi kèm tiền chênh. Tại nhiều khu vực, tình trạng các "tay to" đứng sau kết hợp môi giới đến tạo sóng, tạo sốt ảo, xong đó bán lướt nhanh khiến những nhà đầu tư non tay, ít kinh nghiệm ôm đất rồi chịu lỗ, thị trường bị náo loạn vẫn xảy ra. Ở nước Đức, nếu chuyển nhượng nhà đất chỉ sau thời gian nắm giữ là 1-2 năm sẽ bị áp thuế cao, nhưng nếu ở trên 10 năm rồi chuyển nhượng thì sẽ chịu mức thuế rất thấp hoặc không mất thuế. Các nước trên thế giới có chính sách bất động sản từ thứ 2 trở nên, đặc biệt bất động sản để không, bỏ hoang không sử dụng sẽ bị đánh thuế rất cao. Chúng ta vẫn nên nghiên cứu thêm về chính sách thuế để làm sao chống hiện tượng bán nhanh, lướt sóng, bỏ hoang hóa nhà đất. 

Bên cạnh đó, trước hiện tượng hàng loạt các dự án chậm tiến độ, chậm hoàn thiện, hàng loạt khu đô thị bỏ hoang, lãng phí, nhiều chuyên gia đã lên tiếng nên nghiên cứu có hình thức đánh thuế, thu phí với những bất động sản kiểu này. 

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), chia sẻ quan điểm: "Tình trạng hàng loạt nhà, biệt thự bỏ hoang, cả khu đô thị "ma" không người ở khiến chúng ta đều thấy xót xa. Những ngôi biệt thự bỏ hoang này đều đã có chủ, có người mua, họ mua để chờ lên giá. Trong khi nhu cầu nhà ở rất cao, giá nhà ở tăng mạnh, nhiều người làm cả đời cũng chưa mua nổi căn chung cư nhỏ thì hàng loạt biệt thự lại để hoang cỏ mọc. Thực trạng này không chỉ gây lãng phí tài nguyên đất đai mà còn tạo ra bất công xã hội, nguồn cung nhà đất ngày càng khan hiếm nhưng vẫn tiếp tục rơi vào tay những người đầu cơ". Theo ông Đính, đánh thuế bất động sản bỏ hoang, những bất động sản của nhóm đầu cơ là điều nên làm nhằm tránh lãng phí và vẫn đảm bảo sự công bằng. 

Theo các chuyên gia, chúng ta chưa áp dụng mức thuế xuất 20% dựa trên lãi chuyển nhượng do thời điểm này là chưa phù hợp. Các chính sách thuế bất động sản có tác động rất lớn đến người dân, đến thị trường nên đều tiếp tục cần nghiên cứu kỹ lưỡng, có thời gian, có lộ trình áp dụng, cần hoàn thiện cơ sở dữ liệu thông tin về đất đai, bất động sản. Các chính sách về bất động sản, thuế bất động sản là không đóng khung cứng nhắc mà luôn linh hoạt, phù hợp với thị trường, với thực tế cuộc sống. Với việc đã có chỉ đạo về chủ trương, chính sách thuế cho bất động sản bỏ hoang sẽ tiếp tục được nghiên cứu, đề xuất áp dụng, nhằm đẩy lùi tiêu cực thị trường.